Kwartalnik Edukacja numer 01/2026

DOI: 10.24131/3724.260102

Streszczenie

Wprowadzenie: Biochemia jako przedmiot akademicki powszechnie uważana jest za dziedzinę trudną do nauki. Przyswojenie skomplikowanej wiedzy staje się łatwiejsze, jeśli zastosuje się metody aktywizujące studenta. Przykładem takiej metody jest studium przypadku (z ang. case study), które może być z powodzeniem stosowane do nauczania skomplikowanych zagadnień o charakterze interdyscyplinarnym, w tym tych o tematyce biochemicznej.
Cel: Celem artykułu jest prezentacja autorskich przypadków klinicznych przeznaczonych do wykorzystania w procesie nauczania biochemii studentów kierunków medycznych. Ponadto praca opisuje znaczenie tej metody aktywizującej w dydaktyce akademickiej.
Metoda: Przedstawione przypadki kliniczne opracowano na podstawie aktualnej literatury, doniesień kazuistycznych oraz doświadczeń dydaktycznych autorek. Materiały przygotowano z uwzględnieniem aktualnych efektów kształcenia dla nauk przedklinicznych na kierunkach medycznych (zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego).
Wyniki: Na podstawie obserwacji własnych oraz analizy danych literaturowych stwierdzono, że zastosowanie metody studium przypadku znacząco zwiększa zaangażowanie studentów w proces dydaktyczny. Analiza przypadków klinicznych, w tym zaprezentowanych opisów jednostek chorobowych, ułatwiała studentom zrozumienie złożonych mechanizmów biochemicznych oraz powiązanie ich z objawami klinicznymi. Metoda case study sprzyjała także rozwijaniu umiejętności krytycznego myślenia oraz pracy w zespole, co wpływało na poprawę jakości procesu kształcenia.
Wnioski: Metoda nauczania oparta na studium przypadku stanowi cenne uzupełnienie tradycyjnych metod dydaktycznych w nauczaniu biochemii. Pozwala nie tylko na poszerzenie i utrwalenie wiedzy studentów, lecz także na rozwój ich umiejętności praktycznych oraz kompetencji społecznych. Włączenie case study do procesu dydaktycznego ułatwia przeniesienie wiedzy teoretycznej na grunt praktyki klinicznej, co ma istotne znaczenie w kształceniu przyszłych pokoleń medyków.

Pobierz plik PDF

DOI: 10.24131/3724.260103

Streszczenie

Wprowadzenie: Prawidłowa postawa ciała odgrywa kluczową rolę w zdrowiu dzieci, wpływając na rozwój układu mięśniowo-szkieletowego. Wzrost przypadków wad postawy, takich jak skolioza, oraz narastający problem nadwagi i otyłości są istotnymi zagrożeniami. W Polsce co trzeci 10-latek ma nadwagę, a 15% cierpi na otyłość.
Cel badań: Celem artykułu jest ocena zależności pomiędzy składem ciała a kątem skrzywienia kręgosłupa u dzieci w wieku szkolnym, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu nadmiernej masy ciała na ryzyko występowania wad postawy. Ponadto sformułowano rekomendacje dotyczące profilaktyki i wczesnej interwencji możliwej do wdrożenia w środowisku szkolnym i lokalnym.
Metoda: Badanie przeprowadzono wśród 134 dziesięcioletnich dzieci z województwa świętokrzyskiego. Skład ciała oceniono metodą bioimpedancji, a skrzywienia kręgosłupa – fotogrametrią przestrzenną Diers Formetric III 4D.
Wyniki: Stwierdzono istotne różnice w parametrach antropometrycznych i składzie ciała w zależności od typu postawy oraz płci, przy czym wraz ze wzrostem stopnia deformacji postawy obserwowano zwiększenie wartości masy ciała, BMI, masy tkanki tłuszczowej oraz kąta skoliozy. Analiza korelacji wykazała brak istotnych zależności między kątem skoliozy a składem ciała u dzieci z postawą prawidłową, natomiast w grupach z postawą skoliotyczną i skoliozą stwierdzono istotne dodatnie korelacje, szczególnie z masą tkanki tłuszczowej. Najsilniejsze związki odnotowano w grupie dzieci ze skoliozą, gdzie kąt skrzywienia kręgosłupa dodatnio korelował również z parametrami masy beztłuszczowej, mięśniowej, kostnej oraz zawartości wody całkowitej.
Wnioski: Wskazana jest konieczność kompleksowej edukacji zdrowotnej łączącej profilaktykę otyłości z zapobieganiem wadom postawy, zwłaszcza. Wczesna diagnoza i indywidualne podejście mogą poprawić zdrowie dzieci i ograniczyć narastające problemy posturalne.

Pobierz plik PDF

DOI: 10.24131/3724.260104

Streszczenie

Wprowadzenie: Młodzież poświęca znaczną część swojego czasu na korzystanie z mediów społecznościowych. Badania pokazują, że nadużywanie tych platform może prowadzić do pogorszenia funkcjonowania psychicznego. Dlatego potrzebne są metody wsparcia młodzieży w kontrolowaniu czasu korzystania z mediów społecznościowych oraz badania nad ich skutecznością.
Cel badań: Testowanie skuteczności nowej interwencji Bądź onLife, która miała zmniejszyć czas korzystania z mediów społecznościowych. Sprawdzano także efekty interwencji dla funkcjonowania psychicznego młodzieży. Metoda badań: W badaniu analizowano dane od 397 uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy zostali przydzieleni do grupy eksperymentalnej lub kontrolnej. Interwencja trwała trzy tygodnie i obejmowała trzy spotkania warsztatowe realizowane w szkołach. Badanie obejmowało trzy pomiary: przed interwencją, po interwencji i po dwóch tygodniach od jej zakończenia. Dokonano pomiaru czasu korzystania z mediów społecznościowych (Facebooka, Instagrama i TikToka) oraz samooceny, przekonania o własnej skuteczności w regulacji emocji, samokontroli, uważności, poczucia osamotnienia, niepokoju i przygnębienia.
Wyniki: Nie odnotowano spadku czasu użytkowania mediów społecznościowych w grupie eksperymentalnej ani zmian w zakresie funkcjonowania psychicznego młodzieży. Nie zaobserwowano również istotnych statystycznie różnic między grupą eksperymentalną a kontrolną po interwencji w żadnej z analizowanych zmiennych. Analiza wypowiedzi uczestników wykazała, że interwencja skłoniła ich do podjęcia autorefleksji nad nawykami korzystania z mediów społecznościowych.
Wnioski: Wyniki te wskazują, że interwencja nie była skuteczna. Jest to jednak jedna z niewielu interwencji dotyczących korzystania z mediów społecznościowych, których efekty zostały zweryfikowane empirycznie. Badanie może stanowić podstawę do projektowania kolejnych programów profilaktycznych..

Pobierz plik PDF

DOI: 10.24131/3724.260105

Abstract

Introduction: Contemporary approaches to health increasingly emphasize its holistic and dynamic character. Health is understood not merely as the absence of disease, but as a multidimensional process encompassing physical, psychological, social, and spiritual well-being. This perspective highlights the role of psychosocial resources and adaptive processes in shaping quality of life and educational functioning.
Research Aim: The aim of the study is to present a theoretical-empirical model of health determinants grounded in a pedagogical perspective. The model seeks to integrate selected psychological and medical theories with empirical findings in order to explain the relationships between personality traits, contextual factors, psychosocial resources, adaptive processes, and health-related outcomes.
Evidence-based Facts: Research within salutogenic and resilience frameworks indicates that psychosocial resources such as sense of coherence, resilience, self-efficacy, and forgiveness function as protective factors supporting adaptation and well-being. Empirical findings confirm that these resources buffer the negative impact of stress and reduce the risk of anxiety and depressive symptoms. Health promotion interventions based on strengthening individual and environmental resources demonstrate effectiveness in educational, therapeutic, and preventive contexts.
Summary: The proposed model conceptualizes health as a dynamic,
multidimensional process shaped by the interaction of personal and contextual factors. By operationalizing psychosocial resources and adaptive mechanisms, it provides a framework for evidence-based educational and psychological interventions aimed at enhancing well-being and supporting individuals in coping with life challenges.

Pobierz plik PDF