Inicjatorem i organizatorem badania ICILS jest Międzynarodowe Stowarzyszenie Mierzenia Osiągnięć Szkolnych (IEA). ICILS mierzy kompetencje związane z obsługą komputera jako narzędzia pracy, komunikacji oraz wyszukiwania i oceny informacji. Od 2018 roku sprawdza się też umiejętności myślenia komputacyjnego, czyli rozwiązywania problemów z wykorzystaniem myślenia algorytmicznego. Badanie prowadzone jest od 2013 roku co pięć lat. Polska wzięła udział w pierwszej edycji badania ICILS.

Badanie realizowane jest na reprezentatywnej, losowej próbie uczniów. Dobór próby odbywa się dwustopniowo – najpierw losowane są szkoły, a następnie z wylosowanych szkół oddziały klasowe. Do badania zapraszani są wszyscy uczniowie z wylosowanych oddziałów. W badaniu w poszczególnych krajach uczestniczy zwykle ok. 150 szkół i ok. 4–5 tysięcy uczniów.

Przedmiotem badania jest także szereg zagadnień kontekstowych, odnoszących się m.in. do opinii i postaw uczniów, ich środowiska domowego i doświadczeń edukacyjnych, opinii i doświadczeń nauczycieli, procesów nauczania na poziomie klasy i szkoły, zasobów i organizacji pracy szkoły związanych z korzystaniem z TIK. Dane dotyczące tych zagadnień zbierane są za pomocą ankiet wypełnianych przez uczniów, nauczycieli różnych przedmiotów, osoby odpowiedzialne za TIK w szkole oraz dyrektorów szkół wylosowanych do badania.

Uczniowie w szkole rozwiązują na komputerze zestawy zadań dotyczących umiejętności komputerowych oraz informacyjnych, a następnie wypełniają ankiety.

W ICILS uczestniczą nauczyciele uczący w oddziałach klasy ósmej. W wylosowanych do badania szkołach spośród wszystkich nauczycieli uczących w oddziałach klasy ósmej – niekoniecznie tych, w których uczą się badani uczniowie – losowana jest określona liczba osób, które zapraszane są do udziału w badaniu. ICILS pozwala wnioskować o wszystkich nauczycielach klasy ósmej w danym kraju.

Badanie ICILS w Polsce jest prowadzone przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Polska weźmie w nim udział ponownie w 2028 roku. Badanie ICILS 2028 jest realizowane na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach projektu „Przygotowanie i realizacja międzynarodowych badań edukacyjnych w obszarze kompetencji kluczowych”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Liczba krajów i regionów uczestniczących w kolejnych edycjach badania ICILS zmieniała się. W pierwszej edycji w 2013 roku brały udział 22 kraje i regiony, a 10 lat później do badania przystąpiło 35 krajów i regionów.

Więcej informacji na stronie IEA.

Inicjatorem badania TIMSS było Międzynarodowe Stowarzyszenie Mierzenia Osiągnięć Szkolnych (IEA). Za przeprowadzenie badania odpowiada Międzynarodowe Centrum Badawcze TIMSS i PIRLS w Szkole Edukacji i Rozwoju Człowieka im. Carolyn i Petera Lynchów w Koledżu Bostońskim. TIMSS mierzy wiedzę i umiejętności uczniów z zakresu matematyki i nauk przyrodniczych. Badanie prowadzone jest od 1995 roku co cztery lata. Polska uczestniczy w nim od 2011 roku. 

W badaniu mierzy się umiejętności uczniów w czwartym i/lub ósmym roku edukacji szkolnej, przy czym średni wiek uczniów w momencie badania nie może być niższy niż odpowiednio 9,5 roku i 13,5 roku. W 2011 roku badanie zrealizowano wśród uczniów klasy 3 szkoły podstawowej. Od 2015 roku jest przeprowadzane wśród uczniów klasy 4. W Polsce do 2023 roku badanie prowadzone było wyłącznie w grupie młodszych uczniów. W TIMSS 2027 po raz pierwszy uczestniczyć będą zarówno uczniowie klasy czwartej, jak i ósmej szkoły podstawowej. 

Badanie realizowane jest na reprezentatywnej, losowej próbie uczniów. Na podstawie wyników można wnioskować o wszystkich czwartoklasistach i/lub ósmoklasistach w każdym z krajów uczestniczących w badaniu. Dobór próby odbywa się dwustopniowo – najpierw losowane są szkoły, a następnie w tych szkołach konkretne oddziały klasowe. Do badania zapraszani są wszyscy uczniowie z wylosowanych oddziałów. Uczniowie w trakcie badania w szkole rozwiązują zestawy zadań z matematyki i nauk przyrodniczych, a następnie wypełniają ankiety. W badaniu w poszczególnych krajach w każdej z grup wiekowych uczestniczy zwykle ok. 150 szkół i 4–5 tysięcy uczniów. 

Obok wiedzy i umiejętności przedmiotem badania jest szereg zagadnień kontekstowych, odnoszących się m.in. do opinii i postaw uczniów, ich środowiska domowego i doświadczeń edukacyjnych, opinii i doświadczeń nauczycieli, procesów nauczania na poziomie klasy i szkoły, zasobów i organizacji pracy szkoły. Dane dotyczące tych zagadnień zbierane są za pomocą ankiet wypełnianych przez uczniów, dyrektorów szkół wylosowanych do badania, nauczycieli matematyki i nauk przyrodniczych z badanych oddziałów klasowych, a także rodziców uczniów. 

W Polsce w badaniu TIMSS do 2019 roku korzystano z narzędzi w wersji papierowej, w 2023 roku po raz pierwszy uczniowie rozwiązywali zadania na komputerach, a dyrektorzy szkół i nauczyciele wypełniali ankiety w formie online. Ankiety wśród rodziców były prowadzone w formie papierowej. TIMSS 2027 będzie pierwszą edycją badania, w której we wszystkich krajach w badaniu uczniów obowiązuje jedynie wersja komputerowa.

Pierwszą edycję badania TIMSS w Polsce (w 2011 roku) przeprowadził zespół pracowników Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Za kolejne edycje badania odpowiada Instytut Badań Edukacyjnych, który prowadzi badanie na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Badanie TIMSS 2027 prowadzone jest w ramach projektu „Przygotowanie i realizacja międzynarodowych badań edukacyjnych w obszarze kompetencji kluczowych" finansowanego z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Liczba krajów i regionów uczestniczących w kolejnych edycjach badania TIMSS zmieniała się. W pierwszej edycji w 1995 roku w badaniu czwartoklasistów brały udział 34 kraje i regiony, a w badaniu ósmoklasistów – 53 kraje i regiony. W TIMSS 2023 odpowiednio: 65 oraz 47 krajów i regionów. W badaniu TIMSS 2027 uczestniczy ponad 60 krajów i regionów.

Więcej informacji: na stronie badania w Polsce, na stronie IEA oraz na stronie Międzynarodowego Centrum Badawczego TIMSS i PIRLS.

Dane i narzędzia

Badanie PIRLS zainicjowało Międzynarodowe Stowarzyszenie Mierzenia Osiągnięć Szkolnych (IEA). Za przeprowadzenie badania odpowiada Międzynarodowe Centrum Badawcze TIMSS i PIRLS w Szkole Edukacji i Rozwoju Człowieka im. Carolyn i Petera Lynchów w Koledżu Bostońskim. PIRLS mierzy umiejętności uczniów z zakresu rozumienia czytanego tekstu. Badanie przeprowadzane jest od 2001 roku co pięć lat. Polska uczestniczy w nim od 2006 roku. 

W badaniu mierzy się umiejętności uczniów w czwartym edukacji szkolnej, przy czym średni wiek uczniów w momencie badania nie może być niższy niż 9,5 roku. W Polsce w latach 2006 i 2011 badano uczniów klasy 3, od 2016 roku badani są uczniowie klasy 4.

Badanie realizowane jest na reprezentatywnej, losowej próbie uczniów. Dobór próby odbywa się dwustopniowo – najpierw losowane są szkoły, a następnie z tych szkół konkretne oddziały klasowe. Do badania zapraszani są wszyscy uczniowie z wylosowanych oddziałów. Uczniowie w szkole rozwiązują zestawy zadań dotyczących tekstów użytkowych i literackich, a następnie wypełniają ankiety. W badaniu w poszczególnych krajach uczestniczy zwykle ok. 150 szkół i ok. 4–5 tysięcy uczniów. 

Obok wiedzy i umiejętności przedmiotem badania jest szereg zagadnień kontekstowych, odnoszących się m.in. do opinii i postaw uczniów, ich środowiska domowego i doświadczeń edukacyjnych, opinii i doświadczeń nauczycieli, procesów nauczania na poziomie klasy i szkoły, zasobów i organizacji pracy szkoły. Dane dotyczące tych zagadnień zbierane są za pomocą ankiet wypełnianych przez uczniów, dyrektorów wylosowanych do badania szkół, nauczycieli języka ojczystego (z badanych oddziałów klasowych), a także rodziców uczniów. 

W Polsce w badaniu PIRLS dotychczas korzystano z narzędzi w wersji papierowej. PIRLS 2026 będzie pierwszą edycją, w której Polska weźmie udział w badaniu w wersji komputerowej. 

Dwie pierwsze edycje badania PIRLS w Polsce (w latach 2006 i 2011) przeprowadził zespół pracowników Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Za kolejne badania odpowiada Instytut Badań Edukacyjnych, który prowadzi badanie na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Badanie PIRLS 2026 prowadzone jest w ramach projektu „Przygotowanie i realizacja międzynarodowych badań edukacyjnych w obszarze kompetencji kluczowych”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS).

Liczba krajów i regionów uczestniczących w kolejnych edycjach badania PIRLS zmieniała się. W pierwszej edycji w 2001 roku w badaniu czwartoklasistów brało udział 37 krajów i regionów, a w ostatniej – PIRLS  2021 – 65 krajów i regionów.

Więcej informacji: na stronie badania w Polsce, na stronie IEA oraz na stronie Międzynarodowego Centrum Badawczego TIMSS i PIRLS.

Inicjatorem i organizatorem badania PISA jest Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Całość badania koordynuje zespół PISA w Sekretariacie OECD. Priorytety badania określa Rada Zarządzająca (PISA Governing Board), w której zasiada po jednym przedstawicielu ministerstwa edukacji z każdego z krajów uczestniczących w badaniu.

Badanie PISA dotychczas było realizowane co trzy lata (z wyjątkiem 2022 roku, kiedy nastąpiło przesunięcie o rok ze względu na pandemię COVID-19). Po 2025 roku będzie przeprowadzane co cztery lata. Polska uczestniczyła we wszystkich edycjach PISA od samego początku, czyli od 2000 roku.

PISA mierzy umiejętności piętnastolatków niezbędne do sprawnego funkcjonowania w dorosłym życiu: 

• rozumienie czytanego tekstu, 
• umiejętności matematyczne, 
• rozumowanie w naukach przyrodniczych.

W każdej edycji badania jedna z tych trzech dziedzin ma charakter wiodący i jest bardziej rozbudowana, co umożliwia przeprowadzenie dokładniejszych i bardziej szczegółowych analiz z danego zakresu. Dziedziny wiodące w poszczególnych edycjach badania to: rozumienie czytanego tekstu – w latach 2000, 2009, 2018, umiejętności matematyczne – w latach 2003, 2012, 2022, rozumowanie w naukach przyrodniczych – w latach 2006, 2015, 2025.

W poszczególnych edycjach badania uwzględniane są dodatkowe dziedziny i komponenty, zarówno krajowe, jak i międzynarodowe. Polska w latach 2012, 2015, 2018 i 2022 uczestniczyła w badaniu dotyczącym umiejętności finansowych (financial literacy), w latach 2006 i 2012 w badaniu dotyczącym umiejętności rozwiązywania problemów (problem solving), w 2022 roku w badaniu myślenia kreatywnego (creative thinking). W edycji PISA 2025 polscy uczniowie biorą udział w badaniu uczenia się w świecie cyfrowym (learning in the digital world). 

Przedmiotem badania jest także szereg zagadnień kontekstowych, odnoszących się m.in. do opinii i postaw uczniów, ich środowiska domowego i doświadczeń edukacyjnych, zasobów i organizacji pracy szkoły. Dane dotyczące tych zagadnień są zbierane za pomocą ankiet wypełnianych przez uczniów oraz dyrektorów szkół wylosowanych do badania, a także – w zależności od edycji i kraju – przez nauczycieli badanych dziedzin i rodziców uczniów. 

Uczestnikami badania PISA są uczniowie, którzy w roku poprzedzającym badanie ukończyli 15 lat. W Polsce w okresie funkcjonowania sześcioletnich szkół podstawowych i gimnazjów prawie wszyscy badani w PISA piętnastolatkowie uczęszczali do trzeciej klasy gimnazjum. Przy ośmioletnich szkołach podstawowych badani to przede wszystkim uczniowie pierwszych klas szkół ponadpodstawowych.

Badanie przeprowadza się na reprezentatywnej, losowej próbie uczniów. Na podstawie wyników badania można wnioskować o całej populacji piętnastolatków uczęszczających do szkół w danym kraju. Dobór próby odbywa się dwustopniowo – najpierw losowane są szkoły, a następnie z wylosowanych szkół – konkretni uczniowie. W badaniu w Polsce uczestniczy zwykle ok. 200–250 szkół.

W trakcie badania uczniowie w szkole rozwiązują zestawy zadań z określonych dziedzin, a następnie wypełniają ankiety. W edycjach 2000–2012 badanie było prowadzone w formie papierowej. Od 2006 roku stopniowo wdrażane były elementy badania wspomaganego komputerowo. W Polsce pojawiły się one po raz pierwszy w 2009 roku. Od 2015 roku badanie PISA jest realizowane głównie w formie komputerowej, a od 2018 roku do dziedzin wiodących badania wprowadzane jest testowanie adaptatywne, pozwalające na dostosowanie poziomu trudności pytań do szacowanego poziomu umiejętności ucznia.

W Polsce pierwsze edycje badania realizował Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). Od edycji PISA 2015 za badanie odpowiada Instytut Badań Edukacyjnych, który prowadzi badanie na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. W pierwszej edycji badania w 2000 roku wzięły udział 43 kraje i regiony, w tym Polska. Od tego czasu liczba krajów znacząco się zwiększyła. W PISA 2025 bierze udział ponad 80 krajów i regionów. 

Więcej informacji: na stronie badania w Polsce oraz na stronie OECD.

Dane i narzędzia