SSES 2019 (Runda 1)

Beyond Academic Learning. First Results from the Survey of Social and Emotional Skills

SSES 2023 (Runda 2)

Social and Emotional Skills for Better Lives. Findings from the OECD Survey on Social and Emotional Skills 2023

Nurturing Social and Emotional Learning Across the Globe. Findings from the OECD Survey on Social and Emotional Skills 2023

Międzynarodowe Badanie Kompetencji Społeczno-Emocjonalnych (SSES) jest jednym z nowszych przedsięwzięć badawczych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i jednym z pierwszych międzynarodowych badań porównawczych na tak dużą skalę poświęconych kompetencjom społeczno-emocjonalnym uczniów. Badanie obejmuje uczniów w wieku 10 i 15 lat i pozwala lepiej zrozumieć, jak kształtują się kompetencje społeczno-emocjonalne, jakie czynniki sprzyjają ich rozwojowi oraz w jaki sposób wiążą się one z innymi obszarami funkcjonowania uczniów. Unikalną wartością SSES jest możliwość porównywania wyników między krajami, a także obserwowania zmian w kolejnych edycjach badania.

Udział Polski w SSES jest szczególnie ważny w kontekście wyników dotychczasowych badań edukacyjnych. Pokazują one, że polscy uczniowie, mimo stosunkowo wysokich osiągnięć w zakresie wiedzy i umiejętności szkolnych, w wielu obszarach związanych z motywacją, dobrostanem i funkcjonowaniem społeczno-emocjonalnym osiągają mniej korzystne wyniki niż ich rówieśnicy z innych krajów. SSES pozwoli znacznie dokładniej przyjrzeć się tym obszarom i lepiej zrozumieć ich uwarunkowania. Zebrane dane pomogą również określić, w jaki sposób szkoły i system edukacji mogą skuteczniej wspierać rozwój kompetencji społeczno-emocjonalnych uczniów.

W SSES przedmiotem badania jest zestaw wybranych kompetencji społeczno-emocjonalnych. Kompetencje społeczno-emocjonalne pozwalają skutecznie zarządzać swoimi myślami, regulować emocje i kierować własnym zachowaniem, a także budować relacje z innymi. Kompetencje te pomagają uczniom lepiej radzić sobie w szkole, osiągać wyższe wyniki w nauce i budować dobre relacje z rówieśnikami. Mają również znaczenie dla dobrostanu uczniów, a w dłuższej perspektywie – dla ich funkcjonowania i radzenia sobie z różnymi wyzwaniami w dorosłym życiu.

Do tej pory na świecie przeprowadzone były dwie edycje badania – w 2019 i w 2023 roku. Nadchodząca, trzecia edycja w 2026 roku jest zarazem pierwszą, w której bierze udział Polska. W materiałach OECD – głównego organizatora badania – kolejne edycje SSES określane są jako rundy: runda 1 to badanie z 2019 roku, runda 2 – z 2023 roku, a runda 3 – z 2026 roku. W materiałach informacyjnych w Polsce na określenie trzeciej rundy stosujemy nazwę SSES 2026. Takie rozwiązanie pozwala zachować spójność ze sposobem nazywania innych międzynarodowych badań edukacyjnych, a wskazanie roku ułatwia identyfikację edycji i określenie, kiedy badanie było prowadzone. 

W SSES 2026 uczestniczą uczniowie z kilkunastu krajów. W badaniu biorą udział zarówno poszczególne kraje (np. Polska, Włochy, czy Bułgaria), jak i jedynie wybrane regiony (np. stan Pará w Brazylii) lub miasta (np. Helsinki, czy Bogota). W sumie w przedsięwzięciu bierze udział 20 różnych lokalizacji. Dokładna lista uczestniczących krajów i regionów zostanie podana po zakończeniu realizacji badania wśród uczniów.

Kluczowym elementem przedsięwzięcia jest badanie wśród uczniów z dwóch grup wiekowych. Podstawową grupę stanowią piętnastolatkowie, natomiast udział dziesięciolatków ma charakter opcjonalny. W SSES 2026 w Polsce badaniem zostaną objęci uczniowie z obu tych grup. Dodatkowo do udziału w badaniu zapraszani są dyrektorzy szkół oraz nauczyciele, którzy uczą w klasach, do których uczęszczają wylosowani do badania dziesięciolatkowie i piętnastolatkowie (średnio 8 nauczycieli w szkole). W niektórych krajach ankiety wypełniają także rodzice uczniów - Polska nie uczestniczy w tym komponencie.

Badanie przeprowadzane jest na reprezentatywnych próbach uczniów i nauczycieli. We wszystkich krajach uczestniczących w SSES obowiązują jednakowe, ściśle określone zasady i procedury doboru próby. Również samo losowanie próby odbywa się na poziomie międzynarodowym.

Dobór próby przebiega dwuetapowo – najpierw losowane są szkoły, a następnie w wylosowanych szkołach konkretni uczniowie i nauczyciele. Ponieważ SSES obejmuje uczniów w określonym wieku, a nie uczniów konkretnej klasy, w jednej szkole do badania mogą zostać wylosowani uczniowie z różnych oddziałów klasowych. W ramach każdej z badanych grup wiekowych (10- i 15-latków) w danym kraju badaniem objętych jest co najmniej 3000 uczniów i 500 nauczycieli z minimum 75 szkół, a także dyrektorzy wylosowanych szkół. 

Przyjęty sposób doboru próby pozwala na formułowanie wniosków dotyczących całej populacji dziesięcio- i piętnastolatków uczęszczających do szkół w danym kraju, a także uczących ich nauczycieli.

W każdym kraju badanie prowadzone jest zgodnie ze ściśle określonymi, międzynarodowymi procedurami i w jak najbardziej zbliżonych warunkach. Dzięki temu możliwe jest porównywanie wyników zarówno między krajami, jak i między kolejnymi edycjami badania.

Sesja badawcza dla uczniów odbywa się na terenie szkoły, w terminie uzgodnionym z dyrekcją. Wylosowani uczniowie spotykają się w jednej sali i w tym samym czasie wykonują zadania oraz odpowiadają na pytania w ramach kwestionariuszy. Badanie odbywa się na specjalnie przygotowanych komputerach dostarczonych przez IBE PIB.

Sesja badawcza trwa około 2 godzin, z krótką przerwą w trakcie, i jest prowadzona przez przeszkolonego ankietera. W sali obecny jest również nauczyciel.

Sesja składa się z następujących części:

• Przygotowanie: ankieter wita uczniów, sprawdza obecność, przekazuje dane potrzebne do zalogowania się na platformę badawczą oraz wyjaśnia zasady udziału w badaniu.

• Zadania dotyczące empatii: uczniowie rozwiązują na komputerze zadania, wybierając odpowiedzi spośród podanych możliwości lub wpisując własne.

• Kwestionariusze: uczniowie odpowiadają na pytania dotyczące m.in. ich kompetencji społeczno-emocjonalnych, a także doświadczeń szkolnych, sposobu spędzania wolnego czasu, korzystania z technologii cyfrowych oraz planów na przyszłość.

• Zakończenie: uczniowie wylogowują się z systemu, ankieter dziękuje im za udział, a uczniowie otrzymują drobne upominki.

Jeżeli w dniu badania nieobecna będzie większa liczba wylosowanych uczniów, w szkole może zostać przeprowadzona dodatkowa sesja uzupełniająca.

W SSES 2026 zachowano stosowaną w poprzednich edycjach formułę badania opartą przede wszystkim na samoocenie uczniów. Obejmuje ona szeroki zakres kompetencji. Uczniowie odpowiadają na pytania dotyczące swoich typowych zachowań, sposobów reagowania i odczuwania w różnych sytuacjach. Na podstawie ich odpowiedzi możliwe jest określenie poziomu poszczególnych kompetencji i porównywanie wyników między grupami uczniów oraz kolejnymi edycjami badania.

W SSES 2026 tę dotychczasową formułę uzupełniono o nowy element – bezpośredni pomiar empatii za pomocą specjalnie przygotowanych zadań. Uczniowie mierzą się w nich ze scenariuszami nawiązującymi do sytuacji, z którymi mogą spotykać się w codziennym życiu.

Nie, uczniowie nie muszą się w żaden sposób przygotowywać do badania. Jedynym warunkiem uczestnictwa jest posiadanie zgody rodzica lub opiekuna prawnego na udział w badaniu.

Nauczyciele i dyrektorzy wypełniają ankiety online w dogodnym dla siebie czasie przed upływem wyznaczonego terminu. Każdy uczestnik otrzyma indywidualny login i hasło oraz link do ankiety. Jej wypełnienie zajmie około 30 minut. Wypełnianie ankiety można w dowolnym momencie przerwać, a następnie powrócić do niej i kontynuować. 

Wyniki badania SSES zostaną ogłoszone przez OECD w drugiej połowie 2027 roku. Zgodnie z zasadami badania do tego czasu nie mogą być one upubliczniane, dlatego polskie wyniki ani raport krajowy nie mogą zostać opublikowane wcześniej. W momencie ogłoszenia wyników przez OECD opublikowany zostanie również polski raport, prezentujący wyniki polskich uczniów na tle uczniów z innych krajów uczestniczących w badaniu. Harmonogram badania dostępny jest tutaj.

Badanie jest realizowane zgodnie z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych oraz standardów ochrony małoletnich. Odpowiedzi, których udzielają badani są poufne. Wyniki będą prezentowane w postaci zbiorczych zestawień. Do indywidualnych odpowiedzi uczniów nie będą mieli wglądu nauczyciele ani dyrektor szkoły. Większe szkoły, w których w badaniu weźmie odpowiednia liczba uczniów otrzymają także zindywidualizowany raport szkolny prezentujący wyniki uzyskane w tej szkole.

W razie jakichkolwiek wątpliwości zapraszamy do kontaktu!

Kontakt z zespołem badania SSES w IBE PIB: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.