DOI 10.24131/3724.260305
Streszczenie
Wprowadzenie: Kompetencje miękkie uczniów klas początkowych są ważne dla ich funkcjonowania szkolnego, społecznego i emocjonalnego. Edukacja matematyczna prowadzona w sposób czynnościowy i problemowy może tworzyć sytuacje,
w których kompetencje te ujawniają się i są ćwiczone.
Cel badań: Celem artykułu jest opisanie, jakie przejawy kompetencji miękkich uczniów klas początkowych można zaobserwować podczas zajęć matematycznych prowadzonych według koncepcji E. Gruszczyk-Kolczyńskiej oraz jakie zmiany w funkcjonowaniu uczniów dostrzegają nauczycielki i dyrektorzy szkół.
Metoda badań: Badanie miało charakter jakościowy i zostało przeprowadzone w formule studium przypadku. Materiał empiryczny gromadzono w latach 2021–2024 w szkołach podstawowych uczestniczących w Nowosądeckim Projekcie Edukacyjnym, w dziewięciu zespołach klasowych obserwowanych od klasy I przez kolejne lata nauki. Wykorzystano obserwacje zajęć matematycznych oraz wywiady półustrukturyzowane z nauczycielkami i dyrektorami szkół. Łącznie przeprowadzono 45 obserwacji i 11 wywiadów. Dane poddano analizie tematycznej.
Wyniki: W materiale rozpoznano zachowania związane ze współpracą i komunikowaniem strategii, samodzielnym dochodzeniem do rozwiązań, ponawianiem prób oraz radzeniem sobie z błędem. Osoby badane opisywały ponadto zmiany dotyczące zaangażowania uczniów, ich gotowości do prezentowania własnych pomysłów oraz przekonania o skuteczności własnego działania. Rozpoznano także sytuacje, w których uczniowie potrzebowali wyraźnego wsparcia nauczycielki, a praca zespołowa nie przebiegała zgodnie z oczekiwaniami.
Wnioski: Zebrany materiał pozwala opisać matematykę prowadzoną według analizowanej koncepcji jako przestrzeń, w której obok aktywności poznawczej ujawniają się zachowania o charakterze społecznym i emocjonalnym. Zastosowane metody nie pozwalają natomiast rozstrzygnąć, w jakim stopniu obserwowane zmiany były rezultatem uczestnictwa w innowacji.
Manifestations of Soft Skills in Early Primary School Students in Mathematics Education Based on E. Gruszczyk-Kolczyńska's Concept: A Qualitative Case Study
Abstract
Introduction: Soft skills among early primary school students are important for their academic, social, and emotional functioning. Mathematics education conducted in an activity-based and problem-oriented manner may create situations
in which such skills are manifested and practiced.
Research Aim: The aim of the article is to describe the manifestations of students' soft skills observable during mathematics lessons based on E. Gruszczyk-Kolczyńska's concept, and the changes in student functioning perceived by teachers and school principals.
Method: The study was qualitative and was conducted as a case study. Empirical material was collected between 2021 and 2024 in primary schools participating in the Nowy Sącz Educational Project, in nine class groups observed from grade 1 onwards. The study used observations of mathematics lessons and semi-structured interviews with teachers and principals. In total, 45 observations and 11 interviews were conducted. The data were subjected to thematic analysis.
Results: The material revealed behaviors related to cooperation and the communication of strategies, independently arriving at solutions, making repeated attempts, and coping with mistakes. Participants also described changes in engagement, readiness to present one's own ideas, and beliefs about one's own effectiveness. Situations in which students needed explicit teacher support were also identified.
Conclusion: The material makes it possible to describe mathematics taught according to the analyzed concept as a space in which social and emotional behaviors appear alongside cognitive activity. The methods applied do not, however, allow determination of the extent to which the observed changes resulted from participation in the innovation.