PL

flaga RPTekst łatwy do czytania

Założenia i cel projektu

Projekt „Szkoła dostępna dla wszystkich” (Accessible School for All) realizowany jest przez Instytut Badań Edukacyjnych, UNICEF oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z uczelniami i organizacjami pozarządowymi. Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania adekwatnego do potrzeb wsparcia dla wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Projekt odpowiada na wyzwania w zakresie edukacji i wsparcia, jakie wynikają ze zróżnicowania potrzeb edukacyjnych dzieci i uczniów w szkołach ogólnodostępnych, a osiowym działaniem są bezpłatne szkolenia oparte na koncepcji „uczenia się w działaniu”. 

W ramach projektu wyodrębniono funkcję doradców ds. dostępności uczenia się (DDU) – specjalistyczną rolę łączącą działania doradcze i mentoringowe wobec nauczycieli, z bezpośrednim wsparciem udzielanym uczniom o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych.

Założono, że DDU będą pełnili funkcję liderów zmiany – inicjatorów i koordynatorów działań zespołowych ukierunkowanych na rozwój szkół jako środowisk otwartych, responsywnych na różnorodność i wspierających indywidualny potencjał każdego ucznia. Ich działalność może stanowić przykład praktycznej realizacji założeń edukacji włączającej, zarówno na poziomie relacyjnym, jak i w zakresie organizacji pracy szkoły.

Zobacz nagranie wyjaśniające rolę DDU 

Celem przygotowania nauczycieli specjalistów do wykonywania zadań DDU, zaprojektowano model szkoleń łączący wiedzę teoretyczną z praktyką oraz oparty na zasadach ciągłego doskonalenia zawodowego. Model ten został skonstruowany w sposób uwzględniający aktualny stan wiedzy na temat skutecznych form doskonalenia zawodowego kadry pedagogicznej, odpowiadający jednocześnie na kluczowe założenie projektowe, jakim było doprowadzenie do rzeczywistej zmiany praktyki edukacyjnej i wyższej jakości wsparcia dla uczniów o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych. Wykorzystano cykl uczenia się przez doświadczenie A. Kolba jako bazę strukturalną procesu szkoleń. 

Model szkoleń w projekcie „Szkoła dostępna dla wszystkich”

model szkolen unicef

Ścieżki tematyczne szkoleń ujęto w pięciu programach:

  • Program 1. Wdrożenie do praktyki szkolnej metod diagnostycznych wspierających pomoc psychologiczno-pedagogiczną.
  • Program 2. System wsparcia edukacyjno-specjalistycznego uwzględniający zróżnicowane potrzeby uczniów podczas zajęć lekcyjnych.
  • Program 3. Ochrona zdrowia psychicznego, zapobieganie zaburzeniom psychicznym dzieci i młodzieży oraz oddziaływanie edukacyjno-specjalistyczne skierowane do uczniów.
  • Program 4. Prowadzenie działań integracyjnych uczniów i ich rodzin z doświadczeniem migracji, w tym uchodźców z Ukrainy.
  • Program 5. Budowanie pozytywnego klimatu szkoły/przedszkola.

Uczestnik szkoleń przechodził przez następujące etapy:

  1. E- learning: Materiały szkoleniowe umieszczono na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej w podziale na 5 programów złożonych z 4-5 modułów. Każdy z modułów został opracowany według jednolitej struktury, składającej się z następujących elementów: edukacyjny materiał wideo w formie wykładu eksperckiego, zestaw materiałów metodycznych do lektury i pobrania, ćwiczenia praktyczne oraz testy służące sprawdzeniu stopnia przyswojenia wiedzy przez uczestników.
  2. Warsztaty z ekspertami w formule synchronicznych spotkań podczas których nauczyciele specjaliści mieli możliwość przedyskutowania kluczowych zagadnień związanych z realizacją poszczególnych interwencji. 
  3. Interwencje: działania praktyczne podejmowane w odpowiedzi na trudności wynikające ze zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów, mające na celu ich wsparcie w procesie uczenia się, poprawę funkcjonowania psychospołecznego lub rozwój określonych umiejętności. W praktyce szkolnej interwencja mogła przyjmować różne formy: od działań bezpośrednio skierowanych do uczniów (np. praca metodą projektu, wdrażanie kontraktów klasowych), przez wsparcie nauczycieli (np. szkolenia, konsultacje), aż po działania systemowe na poziomie całej szkoły (np. wprowadzenie procedur postępowania, zmiany organizacyjne).
  4. Refleksja:  każdy nauczyciel specjalista po zrealizowaniu wybranych interwencji wypełniał raport w specjalnie zaprojektowanej do tego celu aplikacji asa.ibe.edu.pl, w którym opisywał przebieg interwencji, oceniał jej skuteczność i proponował możliwe modyfikacje.  

Uczestnicy za zrealizowanie każdego etapu otrzymywali odpowiednie poświadczenie cyfrowe w aplikacji Odznaka+ - potwierdzające umiejętności w określonym obszarze, osiągnięte w oparciu o ustalone standardy. 

sciezka odznak unicef

Efekty projektu

W projekcie określono wskaźniki liczbowe odbiorców, do których powinno dotrzeć zaprojektowane

wsparcie. Celem było objęcie wsparciem bezpośrednim 1120 nauczycieli specjalistów, wsparciem doradczo - konsultacyjnym 11 tys. nauczycieli oraz wsparciem edukacyjno – specjalistycznym około 30 tys. uczniów. Finalnie uzyskano znacznie wyższe wskaźniki. Sukces pierwszej edycji szkoleń i duże zainteresowanie specjalistów spowodowały, że w krótkim czasie stworzono alternatywną ofertę dla nauczycieli specjalistów pracujących w przedszkolach. W projekcie znalazło się 1906 DDU, a jego wpływ to ponad 22 tys. nauczycieli oraz ponad 100 tys. dzieci/uczniów.

efekty projektu unicef

Zebrano 5600 raportów z realizacji interwencji. Materiał ten posłużył na etapie weryfikacji empirycznej skuteczności poszczególnych strategii – interwencji. Raporty obejmowały część sprawozdawczą, polegającą na opisie przebiegu zastosowania strategii w praktyce, a także część refleksyjną, pozwalającą na przedstawienie swojego punktu widzenia odnośnie do postrzeganych mocnych stron interwencji oraz trudności. Informacje te wraz z danymi zebranymi podczas badań empirycznych interwencji posłużyły do opisu weryfikacji praktycznej i empirycznej. Charakterystyka  każdej interwencji znajduje się w publikacjach finałowych:

Beata Papuda-Dolińska, Anna Błaszczak, Izabella Kucharczyk, Katarzyna Wiejak

Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2025

Zobacz publikację

 

Anna Błaszczak, Beata Papuda-Dolińska, Izabella Kucharczyk, Katarzyna Wiejak

Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2025

Zobacz publikację

 

Wsparcie edukacyjno-specjalistyczne realizowane w projekcie było prezentowane jako zintegrowany, wielopoziomowy proces, osadzony w codziennej praktyce dydaktycznej, prowadzony we współpracy z nauczycielami i rodzicami, uwzględniający kontekst środowiskowy oraz potencjalne bariery w nim obecne. Podkreślano jego wczesny, wyprzedzający charakter – inicjowany na długo przed wystąpieniem trudności, ukierunkowany na działania proaktywne i prewencyjne.

Koncepcja wsparcia edukacyjnego - zobacz nagranie

Wyniki ewaluacji szkoleń zrealizowanych w projekcie ASA

Skuteczność i sens rozwiązań wypracowanych w projekcie ASA zostały potwierdzone przez niezależną, zewnętrzną ewaluację przeprowadzoną w 2024 roku przez IDEA Instytut. Badanie to sprawdziło, w jakim stopniu projekt realnie wspierał nauczycieli oraz wpływał na funkcjonowanie szkół i przedszkoli.

Ewaluacja została oparta na uznanych standardach badań programów publicznych i łączyła różne metody zbierania danych – ankiety internetowe, wywiady indywidualne oraz studia przypadku. Dzięki temu uzyskane wyniki są rzetelne i dają spójny obraz efektów projektu.

Rezultaty jednoznacznie pokazały, że zastosowany w projekcie model szkoleniowy miał wysoką wartość merytoryczną i był bardzo użyteczny w praktyce. Uczestnicy szczególnie docenili podejście oparte na uczeniu się poprzez działanie, możliwość wdrażania rozwiązań bezpośrednio w pracy szkolnej oraz stałe wsparcie ekspertów. Zdecydowana większość nauczycieli potwierdziła, że treści szkoleniowe odpowiadały rzeczywistym potrzebom szkół i przedszkoli oraz pomagały w codziennej pracy.

Najwyżej oceniono działania wzmacniające kompetencje w obszarze edukacji włączającej, wspierania dobrostanu psychicznego uczniów, budowania pozytywnego klimatu szkoły oraz pracy z zachowaniami trudnymi. Ewaluacja potwierdziła także, że zaprojektowane interwencje były trafne i dobrze dopasowane do realiów praktyki edukacyjnej.

Projekt, ze względu na „reaktywny” charakter w odpowiedzi na kryzys uchodźczy nieustannie się adaptował i odpowiadał na potrzeby, jakie stwarzała zmieniająca się sytuacja edukacyjna w Polsce. W ramach projektu uruchomiono działania i opracowano rozwiązania wspierające m.in. zdrowie psychiczne uczniów, integrację społeczną, umiejętności glottodydaktyczne nauczycieli, kompetencje do pracy w grupach zróżnicowanych nauczycieli specjalistów z przedszkoli.

O projekcie w mediach

Szkoła

dostępna dla wszystkich

FERS RP UE RGB 1