Przedszkole dostępne dla wszystkich
Celem programu „Przedszkole dostępne dla wszystkich” jest podnoszenie kompetencji zawodowych nauczycieli specjalistów pracujących z dziećmi w wieku przedszkolnym w zakresie udzielania adekwatnego do potrzeb i skutecznego wsparcia dzieciom, rodzicom oraz zespołom nauczycieli. Program koncentruje się na doskonaleniu umiejętności specjalistów w zakresie diagnozy przesiewowej i wczesnego rozpoznawania potrzeb dziecka, wspomagania rozwoju poznawczego i językowego, rozwijania kompetencji społeczno-emocjonalnych oraz budowania inkluzyjnego środowiska edukacyjnego.
Struktura programu
Program składa się z komplementarnych etapów, które tworzą spójną ścieżkę rozwoju kompetencji – od zdobywania wiedzy, przez jej pogłębianie, aż po praktyczne wdrażanie rozwiązań w miejscu pracy uczestników. Całość została zaprojektowana tak, aby łączyć teorię z codzienną praktyką nauczycieli specjalistów pracujących z dziećmi w wieku przedszkolnym.
Pierwszym etapem jest kurs e-learningowy realizowany na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej. Obejmuje on siedem modułów tematycznych, które stanowią merytoryczny fundament całego programu i jednocześnie przygotowują uczestników do realizacji konkretnych interwencji. Każdy moduł oparty jest na nagraniach wykładów prowadzonych przez ekspertów akademickich oraz rozbudowanych materiałach do samodzielnej pracy, takich jak scenariusze zajęć, studia przypadków, poradniki i przewodniki do wykorzystania w praktyce zawodowej. Treści uzupełnione są ćwiczeniami interaktywnymi oraz testami sprawdzającymi wiedzę.
Drugim etapem są warsztaty online, organizowane w blokach tematycznych powiązanych z modułami e-learningu, które stanowią pogłębienie wiedzy zdobytej w e-learningu i koncentrują się na jej praktycznym zastosowaniu.
Trzecim, kluczowym etapem programu są praktyczne interwencje realizowane bezpośrednio w miejscu pracy uczestnika. Etap ten polega na zaplanowaniu i wdrożeniu wybranego działania odpowiadającego na zidentyfikowane potrzeby dzieci, rodziców lub zespołu nauczycieli. Interwencje mogą mieć charakter szkoleniowy, polegający na dzieleniu się wiedzą z innymi nauczycielami, konsultacyjny, diagnostyczny lub działaniowy, obejmujący bezpośrednią pracę z dziećmi i/lub ich rodzinami.
Moduły tematyczne programu i interwencje
Moduł 1. Przesiewowa ocena małego dziecka
Moduł wprowadza w zagadnienia wczesnej identyfikacji trudności rozwojowych u dzieci w wieku przedszkolnym. Uczestnicy poznają zasady planowania i prowadzenia diagnozy przesiewowej oraz wykorzystania jej wyników w pracy zespołowej.
Interwencja: Zintegrowane podejście terapeutyczne dla skuteczniejszego rozwoju dzieci z trudnościami rozwojowymi
Interwencja polega na diagnozie przesiewowej potrzeb dziecka oraz budowaniu spójnego planu wsparcia we współpracy z nauczycielami, specjalistami i rodzicami.
Moduł 2. Diagnoza funkcjonowania poznawczego na podstawie wybranych narzędzi
Moduł koncentruje się na rozpoznawaniu ryzyka dysleksji oraz zaburzeń językowych u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, a także na planowaniu działań postdiagnostycznych.
Interwencja: Diagnoza rozwoju poznawczego dzieci z ryzykiem dysleksji i zaburzeniem językowym
Interwencja polega na badaniu przesiewowym grupy dzieci pod kątem ryzyka dysleksji, pogłębionej diagnozie potrzeb wybranego dziecka, a następnie wdrażaniu i monitorowaniu wsparcia.
Moduł 3. Strategie wspomagania dzieci w procesie adaptacji do przedszkola
Moduł dotyczy planowania i realizacji działań wspierających adaptację najmłodszych dzieci do środowiska przedszkolnego z uwzględnieniem roli rodziców i nauczycieli.
Interwencja: Strategie wspomagania dzieci w procesie adaptacji do przedszkola
Interwencja polega na realizacji programu przygotowawczego obejmującego cykl spotkań adaptacyjnych dla dzieci i rodziców.
Moduł 4. Rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci w wieku przedszkolnym
Moduł skupia się na rozwijaniu umiejętności społecznych, emocjonalnych i poznawczych dzieci poprzez działania realizowane w grupie przedszkolnej oraz we współpracy z rodzicami.
Interwencja: Rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci w wieku przedszkolnym
Interwencja polega na realizacji cyklu zajęć składających się na program “I Can Problem Solve” M. Shure wspierających kompetencje społeczne u dzieci
Moduł 5. Wspomaganie rozwoju językowego u dzieci dwujęzycznych na etapie przedszkola
Moduł poświęcony jest pracy z dziećmi dwujęcznycznymi oraz wspomaganiu ich rozwoju poprzez wzbogacaniu środowiska językowego.
Interwencja: Wspomaganie rozwoju językowego u dzieci dwujęzycznych
Interwencja polega na pracy z nauczycielami wychowania przedszkolnego i wdrażanie strategii ZDRowej komunikacji i czytania dialogowego w czasie codziennych zajęć w grupach.
Moduł 6. Rozwijanie zdolności do dostrzegania perspektywy innej niż własna
Moduł dotyczy wspierania rozwoju poznawczo-społecznego dzieci poprzez ćwiczenia i zabawy rozwijające umiejętność przyjmowania perspektywy innych osób.
Interwencja: Rozwijanie zdolności do dostrzegania perspektywy innej niż własna
Interwencja polega na prowadzeniu regularnych ćwiczeń, krótkich aktywności i zabaw prowokujących dzieci do dostrzegania perspektywy innych osób. Aktywności te proponowane są regularnie i wplecione w codzienne rutyny przedszkolne.
Moduł 7. Relacje interpersonalne i empatia jako podstawa budowania pozytywnego klimatu przedszkola
Moduł koncentruje się na kształtowaniu empatii, komunikacji i relacji opartych na szacunku oraz bezpieczeństwie emocjonalnym.
Interwencja: Rozwijanie umiejętności Porozumienia Bez Przemocy (PBP) w przedszkolu
Interwencja polega na wdrażanie elementów PBP w pracy z dziećmi, wzmacnianie empatii i współpracy w grupie poprzez grę planszową “Żyrafa”.
Dla kogo?
Program skierowany jest do nauczycieli specjalistów pracujących z dziećmi w wieku przedszkolnym: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów i terapeutów pedagogicznych.
Zobacz nagranie o programie "Przedszkole dostępne dla wszystkich"
Program mentoringu rówieśniczego Razem Raźniej
Celem programu „Razem Raźniej” jest wzmacnianie dobrostanu uczniów w zróżnicowanych społecznościach szkolnych poprzez budowanie pozytywnych relacji rówieśniczych, poczucia bezpieczeństwa oraz przynależności do wspólnoty szkolnej. Program odpowiada na potrzeby uczniów z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, a także tych, którzy mierzą się z trudnościami adaptacyjnymi, edukacyjnymi lub społecznymi. Dzięki wsparciu rówieśników uczniowie łatwiej odnajdują się w nowym środowisku szkolnym, rozwijają kompetencje językowe i społeczne oraz wzmacniają motywację do nauki. Wdrażając program, szkoła tworzy środowisko, w którym każdy uczeń jest zauważony, ma dostęp do wsparcia i może aktywnie uczestniczyć w życiu społeczności szkolnej.
Struktura programu
Program „Razem Raźniej” polega na organizacji mentoringu rówieśniczego w formie współpracy par uczniów – mentorów i podopiecznych – funkcjonujących w naturalnym środowisku szkolnym. Mentorami zostają uczniowie, którzy dobrze znają zasady funkcjonowania polskiej szkoły, jej wymagania, prawa i obowiązki, a także potrafią odnaleźć się w relacjach rówieśniczych. Podopiecznymi mogą być uczniowie z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa, jak również inni uczniowie wymagający wsparcia w adaptacji, integracji z grupą lub nauce.
Wdrożenie programu rozpoczyna się od przygotowania szkoły do realizacji mentoringu, w tym zapoznania uczniów, rodziców i nauczycieli z ideą programu oraz rozpoznania potrzeb uczniów wymagających wsparcia. Następnie koordynator programu wybiera mentorów i podopiecznych oraz organizuje szkolenie dla mentorów rówieśniczych, przygotowujące ich do pełnienia swojej roli.
Kluczowym elementem programu jest bieżące wsparcie uczniów-mentorów w realizacji ich działań oraz monitorowanie przebiegu współpracy. Koordynator zarządza programem w swojej szkole, dba o jego spójność z innymi działaniami wychowawczo-profilaktycznymi oraz uczestniczy w ewaluacji programu na zakończenie roku szkolnego.
Dla kogo?
Program „Razem Raźniej” skierowany jest do nauczycieli, pedagogów, psychologów, wychowawców świetlicy oraz pracowników bibliotek pracujących w szkołach podstawowych (klasy IV–VIII) oraz szkołach ponadpodstawowych, którzy podejmują się roli koordynatorów programu w swojej placówce. Za ich pośrednictwem program może dotrzeć do swoich docelowych adresatów, tj. uczniów pełniących rolę mentorów oraz do uczniów-podopiecznych, w szczególności tych z doświadczeniem migracji i uchodźstwa oraz uczniów z trudnościami adaptacyjnymi.
Zobacz nagrania o programie Razem Raźniej
Bajki międzykulturowe z elementami arteterapii w procesie rozwijania kompetencji międzykulturowych dzieci
Celem programu “Przygody Innego” jest wspieranie przedszkoli i szkół w działaniach na rzecz integracji międzykulturowej oraz przygotowanie dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym do kontaktów z osobami pochodzącymi z różnych krajów i kultur. Program odpowiada na wyzwania współczesnego świata, takie jak rosnąca różnorodność społeczna i kulturowa oraz doświadczenia migracji, z którymi coraz częściej spotykają się dzieci w środowisku edukacyjnym.
Program koncentruje się na rozwijaniu u dzieci wrażliwości społecznej, empatii oraz zdolności do rozumienia odmiennych perspektyw poprzez bezpieczne, dostosowane do ich wieku doświadczenia edukacyjne. Wspiera dzieci w budowaniu otwartości wobec różnorodności oraz kształtowaniu konstruktywnych postaw wobec osób różniących się od większości pod względem kulturowym, społecznym, językowym czy ekonomicznym.
Struktura programu
Program „Przygody Innego” w swojej trzeciej odsłonie ma formę publikacji pt. „Przygody Innego. Bajki międzykulturowe z elementami arteterapii w procesie rozwijania kompetencji międzykulturowych dzieci”. Opracowanie stanowi gotowy program zajęć edukacyjnych opartych na bajkach międzykulturowych oraz działaniach inspirowanych arteterapią.
Osią programu są bajki opowiadające historię Innego oraz opisujące jego doświadczenia związane z przybyciem do nowego kraju, szkoły i grupy rówieśniczej. Narracje te poruszają problemy i nieporozumienia wynikające z różnic kulturowych, tradycji, zachowań i norm społecznych, z jakimi mogą spotkać się dzieci w zróżnicowanych środowiskach. Dzięki poznawaniu przygód bohatera dzieci mają możliwość dostrzegania świata z innej perspektywy, rozwijania świadomości społecznej oraz poszerzania repertuaru reakcji i zachowań wobec osób o odmiennych kulturowo doświadczeniach.
Program obejmuje gotowe scenariusze zajęć oraz materiały edukacyjne przeznaczone do pracy z grupami zróżnicowanymi kulturowo, w tym z dziećmi z doświadczeniem migracji. Elementy arteterapii wspierają proces wyrażania emocji, refleksji oraz budowania bezpiecznej przestrzeni do rozmowy o różnicach i podobieństwach między ludźmi. Całość została zaprojektowana w sposób umożliwiający elastyczne dostosowanie treści do wieku dzieci oraz specyfiki grupy.
Dla kogo?
Program „Przygody Innego” skierowany jest do nauczycieli wychowania przedszkolnego, edukacji wczesnoszkolnej, pedagogów oraz innych specjalistów pracujących z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Może być wykorzystywany zarówno w przedszkolach, jak i w szkołach podstawowych jako wsparcie codziennej pracy wychowawczej i edukacyjnej w grupach zróżnicowanych kulturowo.
Zobacz nagrania o programie Bajki międzykulturowe
Pogram warsztatów wspierających dobrostan szkolny uczniów. I’M WELL, czyli MAM SIĘ DOBRZE
Celem programu „I’M WELL, czyli MAM SIĘ DOBRZE” jest wspieranie dobrostanu szkolnego uczniów szkół podstawowych poprzez rozwijanie ich zasobów edukacyjnych, emocjonalnych i społecznych. Program koncentruje się na wzmacnianiu kompetencji uczniów w zakresie radzenia sobie z wyzwaniami szkolnymi, budowania poczucia sprawczości i przynależności, rozumienia własnych emocji oraz funkcjonowania w zróżnicowanych społecznie i kulturowo zespołach klasowych. Działania realizowane w ramach programu sprzyjają tworzeniu bezpiecznego, wspierającego klimatu w klasie oraz wzmacniają integrację grupy, co ma szczególne znaczenie w klasach nowo utworzonych lub takich, do których dołączają nowi uczniowie.
Program został opracowany jako element działań profilaktycznych i może być realizowany w ramach szkolnego programu wychowawczo-profilaktycznego. Stanowi także wsparcie dla nauczycieli specjalistów i wychowawców w obszarze pracy nad zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży.
Struktura programu
Program „I’M WELL” ma formę cyklu ośmiu warsztatów realizowanych z uczniami szkół podstawowych w klasach IV–VIII. Warsztaty mają charakter doświadczeniowy, co oznacza, że uczniowie nie tylko zdobywają wiedzę, lecz przede wszystkim mają możliwość realnego przeżywania i ćwiczenia umiejętności w bezpiecznej przestrzeni. Każde spotkanie opiera się na aktywnych formach pracy, które sprzyjają zaangażowaniu, współpracy oraz wzajemnemu poznaniu się uczniów.
Pierwsze spotkanie pełni funkcję wprowadzającą i służy ustaleniu zasad pracy oraz budowaniu atmosfery zaufania, akceptacji i bezpieczeństwa w grupie. Kolejne warsztaty koncentrują się na rozwijaniu kompetencji składających się na trzy kluczowe obszary dobrostanu szkolnego. W obszarze dobrostanu edukacyjnego uczniowie wzmacniają samodzielność, pewność siebie w obliczu wyzwań edukacyjnych oraz motywację do uczenia się, uczą się wyznaczania celów krótko- i długoterminowych oraz dostrzegania własnej sprawczości w procesie uczenia się. W obszarze dobrostanu emocjonalnego program wspiera rozumienie i regulowanie emocji, refleksję nad własnymi potrzebami i celami rozwojowymi oraz budowanie pozytywnego stosunku do doświadczeń szkolnych. W obszarze dobrostanu społecznego uczniowie rozwijają kompetencje interpersonalne, uczą się przyjmowania perspektywy innych osób, w tym osób z różnych kultur i środowisk, oraz budowania satysfakcjonujących relacji opartych na szacunku i współpracy.
Ostatnie spotkanie ma charakter podsumowujący i refleksyjny. Uczniowie analizują nabyte umiejętności oraz zastanawiają się nad ich zastosowaniem w różnych obszarach życia. Całość programu uzupełniają dwie gry edukacyjne: planszowa, pomagająca identyfikować przeszkody na drodze do realizacji celów i sposoby ich pokonywania, oraz gra terenowa rozwijająca szacunek dla różnorodności i świadomość międzykulturową. Program zawiera komplet gotowych scenariuszy zajęć oraz atrakcyjnie opracowane materiały dydaktyczne, takie jak karty pracy i arkusze dla uczniów.
Dla kogo?
Program skierowany jest do pedagogów i psychologów pracujących w szkołach podstawowych, którzy realizują warsztaty we współpracy z innym nauczycielem specjalistą lub wychowawcą klasy. Program adresowany jest do uczniów klas IV–VIII i może być wdrażany w klasach zróżnicowanych, w tym w klasach wielokulturowych.
Zobacz nagranie o programie I’M WELL, czyli MAM SIĘ DOBRZE
Program wspierania rozwoju językowego dzieci w wieku przedszkolnym „Mówię i rozumiem”
Celem programu “Mówię i rozumiem” jest wspieranie rozwoju językowego przedszkolaków, zarówno dzieci z prawidłowym, jak i opóźnionym przebiegiem rozwoju językowego oraz z doświadczeniem migracyjnym.
Służy wspomaganiu prawidłowego rozwoju sprawności językowych (rozumienia i mówienia) w zakresie gramatyki, semantyki, pragmatyki językowej oraz fonologii. Zawiera komplet materiałów umożliwiających nauczycielom wychowania przedszkolnego przeprowadzenie zajęć wspierających rozwój językowy, komplet materiałów pozwalających prowadzić zajęcia specjalistyczne, wytyczne do samodzielnego konstruowania ćwiczeń i rozwijania programu oraz wskazówki dla rodziców.
Program bazuje na autorskiej koncepcji wspierania rozwoju językowego dzieci w wieku od 3 do 6 lat opracowanej przez profesor dr hab. Grażynę Krasowicz-Kupis – specjalistkę w dziedzinie psycholingwistyki i psychologii rozwoju. Koncepcja opiera się na empirycznie udokumentowanej wiedzy dotyczącej rozwoju mowy i komunikacji u najmłodszych.
Struktura programu
Program „Mówię i rozumiem” obejmuje gotowe scenariusze zajęć oraz materiały edukacyjne przeznaczone do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym, przewodnik metodyczny dla nauczycieli realizujących zajęcia oraz poradnik dla rodziców. Komplet materiałów zapewnia możliwość realizacji wsparcia rozwoju językowego zarówno w środowisku przedszkolnym jak i w domu.
Program zawiera 40 tematów (opisy, historyjki obrazkowe, opowiadania, wiersze) oraz 175 ćwiczeń dopasowanych do tych tematów, ukierunkowanych na doskonalenie sprawności językowych w zakresie :
- słownika,
- fonologii,
- gramatyki,
- semantyki,
- posługiwania się dyskursem.
Tematy i ćwiczenia są podzielone ze względu na:
- poziom wieku: 3-, 4-, 5- i 6-latki
- przeznaczenie dla dużej lub małej grupy:
- ćwiczenia dla dużych grup realizowane są z całą grupą przedszkolną przez nauczyciela
- ćwiczenia dla małych grup - są przeznaczone do pracy nauczyciela lub innego specjalisty – logopedy, psychologa czy pedagoga specjalnego.
Zajęcia w mniejszych grupach mogą mieć charakter bardziej zindywidualizowanych dodatkowych zajęć wspomagających
Materiały do realizacji programu:
- Podręcznik dla nauczycieli „Mówię i rozumiem” – program wspierania rozwoju językowego dzieci w wieku przedszkolnym. Podręcznik ze scenariuszami tematów i ćwiczeń językowych dla 3-, 4-, 5- i 6-latków.
- Ilustracje do ćwiczeń – do samodzielnego wydruku
- Poradnik dla rodziców autorstwa Grażyny Krasowicz-Kupis Jak wspierać rozwój językowy i komunikację dziecka. Przewodnik dla rodziców dzieci w wieku przedszkolnym.
Dla kogo?
Program „Mówię i rozumiem” skierowany jest do nauczycieli wychowania przedszkolnego, oraz nauczycieli specjalistów: logopedów, psychologów, pedagogów, pedagogów specjalnych pracujących z dziećmi w wieku przedszkolnym. Ze względu na kompleksowy charakter programu jego pełna realizacja jest możliwa przy zaangażowaniu nauczycieli oraz specjalistów pracujących w przedszkolach.
Materiały dla rodziców
Jak wspierać rozwój językowy i komunikację dziecka. Przewodnik dla rodziców dzieci w wieku przedszkolnym
Grażyna Krasowicz-Kupis
Instytut Badań Edukacyjnych, 2024
Pobierz plakat programu w PDF
Zobacz nagranie o programie „Mówię i rozumiem”

