Podstawę dla działań wdrożeniowych w projekcie „Szkoła dostępna dla wszystkich” (Accessible School for All) stanowiły badania empiryczne, których celem była wielowymiarowa ocena skuteczności interwencji realizowanych w ramach projektu. Komponent badawczy został zaprojektowany jako integralna część działań projektowych i pełnił funkcję zarówno diagnostyczną, jak i ewaluacyjną, dostarczając danych niezbędnych do modyfikacji oraz optymalizacji wdrażanych rozwiązań.
Badania koncentrowały się na trzech kluczowych obszarach:
- ocenie efektów działań interwencyjnych podejmowanych na poziomie szkoły, zespołów nauczycielskich oraz indywidualnej pracy z uczniem, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na dostępność procesu kształcenia oraz uczestnictwo uczniów o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych;
- analizie dobrostanu uczniów funkcjonujących w klasach zróżnicowanych pod względem językowym, kulturowym i rozwojowym, ujmowanego zarówno w wymiarze psychospołecznym, jak i edukacyjnym;
- diagnozie kompetencji nauczycieli oraz nauczycieli specjalistów do pracy w warunkach edukacji włączającej, w tym ich przygotowania do prowadzenia diagnozy funkcjonalnej, planowania i realizacji dostosowań edukacyjnych oraz współpracy interdyscyplinarnej.
Zastosowano podejście metodologiczne łączące metody ilościowe i jakościowe, co umożliwiło uchwycenie zarówno skali i zróżnicowania badanych zjawisk, jak i pogłębione zrozumienie doświadczeń uczestników projektu. Wyniki badań stanowiły podstawę do formułowania wniosków i rekomendacji dotyczących skutecznych modeli wsparcia uczniów oraz rozwoju kompetencji kadry pedagogicznej, a także do wypracowania rozwiązań możliwych do wdrożenia w szerszym, systemowym wymiarze.
Wątki badawcze w projekcie „Szkoła dostępna dla wszystkich”
1. Efektywność modelu doskonalenia zawodowego nauczycieli specjalistów
- Cel i zakres: Badanie typu pretest-postest mające na celu ocenę skuteczności modelu szkoleniowego w projekcie „Szkoła dostępna dla wszystkich”. Analiza objęła zmiany w wiedzy, postawach, umiejętnościach praktycznych, poczuciu sprawczości, kreatywności oraz identyfikacji zawodowej uczestników.
- Grupa badana: 478 osób (nauczyciele specjaliści uczestniczący w obu etapach badania).
- Link do publikacji: wkrótce
2. Dobrostan szkolny w klasach zróżnicowanych
- Cel i zakres: Charakterystyka dobrostanu szkolnego uczniów w pięciu wymiarach. Badanie koncentrowało się na porównaniu poziomu dobrostanu uczniów z doświadczeniem migracji (z Ukrainy) oraz ich polskich rówieśników, a także na analizie predyktorów takich jak: płeć, sytuacja rodzinna czy specjalne potrzeby edukacyjne.
- Grupa badana: 1608 uczniów klas 4–8.
- Link do publikacji: Pobierz raport (PDF)
3. Skuteczność praktyk edukacyjno - specjalistycznych
- Cel i zakres: Zrealizowano serię badań empirycznych poświęconych ocenie skuteczności interwencji: strategii edukacjo - specjalistycznych w pracy z uczniami o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych w podejściu “evidence informed”.
- Grupa badana: nauczyciele wychowawcy, nauczyciele specjaliści, uczniowie.
- Link do publikacji: Pobierz raport (PDF)
4. Liderstwo rozproszone w edukacji włączającej
- Cel i zakres: Badanie analizuje relację między stylem przywództwa dyrektora a działaniami podejmowanymi przez nauczycieli specjalistów i wychowawców w zakresie pomocy psychologiczno - pedagogicznej. Sprawdzono, w jakim zakresie nauczyciele wychowawcy i nauczyciele specjaliści współdzielą role i zadania związane z pracą z uczniami o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych.
- Grupa badana: Dyrektorzy, nauczyciele wychowawcy, nauczyciele specjaliści.
- Link do publikacji: wkrótce
Artykuły w czasopismach naukowych
Inclusive Education Resources and Specialist Teachers – The Role of Subjective and Institutional Factors
- Tematyka: Ocena zasobów nauczycieli (postawy, umiejętności, wiedza) w kontekście wdrażania edukacji włączającej. Artykuł wskazuje związki między czynnikami instytucjonalnymi (staż pracy, stanowisko) a postrzeganie praktyk inkluzywnych.
- Próba: 911 nauczycieli specjalistów.
- Link: przeczytaj artykuł
The possibility of implementing inclusive education and its determinants from the perspective of education specialists / Możliwości wdrażania edukacji włączającej i jej uwarunkowania z perspektywy nauczycieli specjalistów
- Tematyka: Analiza postaw specjalistów wobec inkluzji w skali kraju oraz własnego miejsca pracy. Wyniki wskazują na kluczową rolę poczucia skuteczności zawodowej i identyfikacji z rolą nauczyciela w sukcesie wdrażania założeń edukacji włączającej.
- Próba: 911 osób (pedagodzy, psycholodzy, logopedzi, terapeuci).
- Link: przeczytaj artykuł
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna jako przestrzeń współodpowiedzialności liderów edukacyjnych
- Tematyka: Analiza przywództwa rozproszonego i współpracy między specjalistami a wychowawcami. Artykuł wskazuje na obszary wymagające wzmocnienia (współpraca z rodzicami, wspieranie uczniów zdolnych) i potrzebę zmiany kultury organizacyjnej szkół.
- Perspektywa: Specjaliści, wychowawcy i dyrektorzy.
- Link: przeczytaj artykuł
