Kolejnym etapem naszych działań będzie cykl spotkań online z autorami projektów podstaw programowych, który planujemy rozpocząć 28 października. Będą w nich mogli uczestniczyć wszyscy zainteresowani. Jednocześnie autorzy projektów czekają na uwagi Rady ds. monitorowania reformy.

To 292 ekspertów z całego kraju, wyłonionych w ogólnopolskim naborze i podzielonych na 26 zespołów przedmiotowych. Spędzili oni ponad 7 miesięcy na pracy nad projektami podstaw do szkół ponadpodstawowych, które przeszły proces kilkustopniowej recenzji wykonanej przez łącznie 120 specjalistów. W gronie autorów podstaw znaleźli się nauczyciele szkół ogólnokształcących, techników, szkół branżowych, wykładowcy akademiccy, badacze oraz egzaminatorzy OKE. 

MEN przeanalizuje przedstawione projekty IBE PIB i przygotuje propozycje przepisów, które zostaną skierowane do konsultacji publicznych.

Projekty podstaw programowych

Najważniejsze propozycje zmian w szkołach ponadpodstawowych

Podstawy programowe dla szkół ponadpodstawowych są kontynuacją przygotowanych wcześniej podstaw dla szkół podstawowych, które obowiązują od 1 września 2026 roku. Projekty oparte są na tych samych założeniach (Profil absolwenta i absolwentki), posługują się tymi samymi kategoriami pojęciowymi.

Proponujemy utrzymanie znaczenia wiedzy akademickiej. Kursy podstawowe mają dać nam fundament wiedzy ogólnej, ale z założeniem głębokiego rozumienia tych zjawisk. Od zapamiętywania, odtwarzania z pamięci sięgamy również w stronę analizy i oceny. W projektach podstaw programowych jest więc mniej wymagań, które polegają tylko na odtworzeniu z pamięci tego, co uczniowie słyszą na lekcji

Wiedza: Proponujemy utrzymanie wysokich wymagań w zakresie wiedzy i umiejętności przedmiotowych, szczególnie w kursach rozszerzonych przygotowujących do studiów kierunkowych. W kursach podstawowych proponowane zmiany stawiają na budowanie solidnego fundamentu wiedzy ogólnej opartego o głębokie rozumienie najważniejszych zjawisk i procesów. Także w szkołach branżowych wyposażyły by one uczniów w podstawową wiedzę ogólną o świecie, by łatwiej im było się w nim poruszać.

Kompetencje: w projektach podstaw kontynuujemy rozpoczęte w szkole podstawowej rozwijanie kompetencji, m.in. krytycznego myślenia, kreatywnego myślenia, rozwiązywania problemów, współpracy, dbania o innych i o siebie, a także kierowania sobą.

Praktyka: w każdym przedmiocie zaproponowane zostały doświadczenia edukacyjne - okazje dla młodych ludzi do wykorzystywania zdobywanej wiedzy w praktyce. W zależności od przedmiotu może to być np. analiza ofert produktów finansowych, samodzielne kwerendy historyczne, prowadzenie wywiadów czy minibadań, symulacji i debat.

Elastyczność: proponujemy rozszerzenie liczby przedmiotów do wyboru z 4 do 12 oraz  zwiększenie ich godzin z 1 do 2. To oznacza, że dyrektorzy mieliby większą elastyczność w tworzeniu planów zajęć (dowolność rozłożenia godzin przedmiotów od II klasy). Proponowane przedmioty do wyboru dyrektora to: sztuki wizualne, muzyka, język łaciński i kultura antyczna, filozofia, wiedza o mediach, historia sztuki, wstęp do rozumowań matematycznych, matematyka wyższa, analiza i modelowanie danych, astronomia, technologie przełomowe, bezzałogowe statki powietrzne, a także możliwość przeznaczenia godziny na przedmiot autorski.

Zakładamy zachowanie liczby rozszerzeń: 21 + 1. Te 21 godzin wynika wprost z rozporządzenia o ramowych planach nauczania, a dodatkową godzinę można wykorzystać z godzin do dyspozycji dyrektora. Każde rozszerzenie ma co najmniej 6 godzin. To dyrektor szkoły decydowałby, jak je rozłoży

Kształcenie w technikum: proponujemy, aby dwa przedmioty przyrodnicze związane z zawodem były nauczane tak jak w liceum, a dwa pozostałe (niepowiązane z zawodem) w mniejszym zakresie. Zmniejszy to obciążenie uczniów technikum oraz da więcej czasu na przygotowanie do zawodu.

Zmiany w egzaminach: wymagania egzaminacyjne zostałyby dopasowane do nowych podstaw programowych. Matura w nowej formule ma zacząć obowiązywać od 2031 roku. 

Rok bazowy w szkołach ponadpodstawowych

W I klasach liceów i techników proponujemy realizację jednakowej podstawy programowej. To tzw. “rok bazowy”, w trakcie którego uczniowie mieliby pogłębiać wiedzę i umiejętności zdobyte w szkole podstawowej, rozwijać kompetencje fundamentalne oraz sposoby uczenia się adekwatne do nowych wymagań i rosnącej samodzielności. Nacisk położony został na najważniejsze komponenty wiedzy i umiejętności niezbędnych do specjalizowania się w określonych przedmiotach i dziedzinach. Rozszerzenia w liceum i technikum będą mogły rozpocząć się od drugiej klasy.

Chcemy dać młodym ludziom dodatkowy rok na wybór rozszerzenia, by o swojej przyszłości nie musieli decydować w wieku 13 lub 14 lat. To ważne, żeby uczniowie pierwszej klasy mieli szansę na to, aby rozwijać się w podstawowych akademickich umiejętnościach. Co to znaczy? Zyskają narzędzia do uczenia się w dziedzinach. Czyli na przykład na języku polskim mocno stawiamy na to, żeby uczyli się interpretować teksty, czytać, pisać, komunikować się

Wzmocnienie kształcenia w szkołach branżowych

W zakresie przyrody aż 59% piętnastolatków z branżowych szkół osiąga jedynie niskie poziomy umiejętności (poniżej poziomu 2.), w matematyce aż 71%, a w zakresie rozumienia czytanego tekstu – 68%. Tak wynika z ostatniej edycji badania PISA.

Chcieliśmy, aby niezależnie od wybranego typu szkoły, uczeń ukończył ją z kompetencjami fundamentalnymi, umożliwiającymi sprawne funkcjonowanie w świecie. Z wiedzą, która pozwala ten świat rozumieć. Zależało nam na tym, żeby wzmocnić kształcenie ogólne w szkołach każdego typu

Założenia zmian w szkolnictwie branżowym:

• nowe podstawy programowe kształcenia ogólnego: budowanie solidnego fundamentu wiedzy ogólnej opartego o głębokie rozumienie najważniejszych zjawisk i procesów.

• rozwijanie kompetencji przekrojowych: krytyczne i kreatywne myślenie, rozwiązywanie problemów, współpraca, dbanie o innych, dbanie o siebie i kierowanie sobą.

• nacisk na rozwijanie kompetencji fundamentalnych: matematycznych i językowych (w odpowiedzi na pogorszenie wyników polskich uczniów w PISA 2022, co potwierdził również wyniki najnowszej edycji badania z 2025 roku).

Webinary o podstawach programowych

Od 28 października rozpoczynamy cykl spotkań online z autorami projektów podstaw programowych. Zapraszamy zainteresowanych nauczycieli do rozmowy o przygotowanych propozycjach, zadawania pytań i dzielenia się uwagami.

Przeczytaj więcej o webinarach