Moduły tematyczne w szkole podstawowej. Sprawdź nowe poradniki dla nauczycieli

Jak nauczyć uczniów podejmowania świadomych decyzji finansowych? Jak rozwijać ich odporność na dezinformację? Jak przygotować ich do właściwego reagowania w sytuacjach zagrożenia? To zagadnienia, które trudno zamknąć w granicach jednego przedmiotu. Wyjaśniamy, czym są moduły tematyczne i jak z nich korzystać.

Czym są moduły tematyczne?

Moduły tematyczne to jeden z nowych elementów podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej. Łączą wiedzę i umiejętności z różnych przedmiotów wokół zagadnień ważnych dla współczesnego świata i codziennego życia uczniów.

Nie są nowymi przedmiotami ani dodatkowymi godzinami lekcyjnymi. Treści przypisane do modułów są realizowane w ramach istniejących przedmiotów, takich jak matematyka, język polski, geografia, informatyka czy edukacja obywatelska.

Co to oznacza w praktyce?

Na matematyce uczniowie mogą uczyć się obliczania rabatów i planowania wydatków, a na edukacji obywatelskiej poznawać zasady funkcjonowania budżetu domowego. Na języku polskim mogą analizować wiarygodność przekazów medialnych, a na informatyce tworzyć materiały edukacyjne dotyczące dezinformacji.

W ten sposób wiedza zdobywana na różnych lekcjach zaczyna tworzyć spójną całość, a uczniowie mają okazję wykorzystywać ją do rozwiązywania rzeczywistych problemów.

Nowa podstawa programowa wyróżnia sześć modułów tematycznych:

• bezpieczeństwo i obrona,

• ekonomiczno-finansowy,

• kultura,

• filozoficzny,

• klimatyczny,

• medialny.

W klasach I–III wyodrębniono trzy moduły, natomiast w klasach IV–VIII sześć.

Od założeń do praktyki. Co znajdziesz w poradnikach?

Aby wesprzeć nauczycieli, dyrektorów szkół i doradców metodycznych w realizacji modułów tematycznych, IBE PIB przygotował przewodnik ogólny, dot. wszystkich modułów oraz poradniki poświęcone każdemu z sześciu modułów. 

Publikacje wyjaśniają wymagania podstawy programowej, wskazują powiązania między przedmiotami i proponują konkretne rozwiązania do wykorzystania podczas zajęć.

Moduły tematyczne w podstawie programowej. Przewodnik po sześciu modułach

Od czego zacząć? Najlepiej od zrozumienia całej koncepcji.

Publikacja Gabrieli Ziewiec-Skokowskiej wyjaśnia cele wszystkich sześciu modułów, przedstawia ich zakres oraz pokazuje, na jakich przedmiotach i etapach edukacyjnych realizowane są poszczególne treści.

Zawiera również 10 tabel porządkujących wymagania szczegółowe, a także wskazówki dotyczące współpracy międzyprzedmiotowej i oceniania.

To materiał, który może pomóc zarówno w planowaniu własnych lekcji, jak i w koordynowaniu działań zespołu nauczycielskiego.

• Przeczytaj przewodnik po modułach tematycznych

Bezpieczeństwo i obrona. Jak uczyć reagowania, a nie tylko zasad?

Wyobraźmy sobie taką sytuację: podczas szkolnej wycieczki nadchodzi gwałtowna burza, grupa traci zasięg telefoniczny, a jeden z uczestników zostaje ranny. Co powinni zrobić uczniowie?

To przykład treningu decyzyjnego opisanego w komentarzu dydaktycznym dotyczącym modułu bezpieczeństwo i obrona. Uczniowie analizują sytuację, podejmują decyzje i uczą się współpracy w trudnych warunkach.

Autorzy proponują również:

• symulacje rozmów alarmowych i ewakuacji,

• tworzenie map zagrożeń w najbliższym otoczeniu,

• krótkie scenki uczące właściwego reagowania,

• gry terenowe, quizy i edukacyjne escape roomy.

Poradnik pokazuje, jak łączyć edukację dotyczącą bezpieczeństwa fizycznego, społecznego i cyfrowego oraz rozwijać umiejętności, które uczniowie mogą wykorzystać poza szkołą.

• Przeczytaj komentarz dydaktyczny do modułu bezpieczeństwo i obrona

Moduł medialny. Jak nauczyć uczniów, żeby nie wierzyli we wszystko, co widzą w internecie?

Na klasowym czacie pojawia się sensacyjna wiadomość. Ktoś przesyła ją dalej, bo przecież „wszyscy o tym mówią”. Jak sprawdzić, czy informacja jest prawdziwa?

W komentarzu dydaktycznym dotyczącym modułu medialnego znajdziemy propozycję zadania, w którym uczniowie przygotowują krótkie filmy, animacje, komiksy lub infografiki pod hasłem „Zanim udostępnisz, sprawdź!”.

Uczą się rozpoznawać sygnały ostrzegawcze, weryfikować źródła i tworzyć zrozumiałe komunikaty dla młodszych kolegów i koleżanek.

Publikacja zawiera także propozycje pracy nad rozpoznawaniem manipulacji, analizą reklam i przekazów medialnych oraz krytycznym korzystaniem z narzędzi sztucznej inteligencji.

Co ważne, przykłady pokazują, że edukacja medialna nie musi ograniczać się do informatyki. Można ją realizować również podczas lekcji języka polskiego, geografii czy edukacji obywatelskiej.

• Przeczytaj komentarz dydaktyczny do modułu medialnego

Moduł ekonomiczno-finansowy. Czy promocja „3 za 2” naprawdę się opłaca?

Uczeń ma 50 zł kieszonkowego i chce kupić dwa produkty. Jak powinien zaplanować wydatki? A może klasa ma zorganizować wycieczkę, porównać oferty transportu i wybrać najkorzystniejszą?

To przykłady zadań proponowanych w komentarzu dydaktycznym do modułu ekonomiczno-finansowego.

Autorzy pokazują, jak uczyć finansów poprzez sytuacje bliskie codziennym doświadczeniom uczniów. Proponują m.in.:

• analizowanie paragonów i porównywanie cen,

• planowanie budżetu klasowej wycieczki,

• prowadzenie symulacji zakupowych,

• sprawdzanie opłacalności promocji,

• organizowanie szkolnego kiermaszu lub sklepiku klasowego.

Wśród propozycji znajdują się także krótkie, pięciominutowe aktywności, które można włączyć do lekcji bez przygotowywania rozbudowanego projektu.

Publikacja pokazuje również, jak łączyć edukację finansową z matematyką, geografią, edukacją obywatelską, a nawet językiem polskim.

• Przeczytaj komentarz dydaktyczny do modułu ekonomiczno-finansowego

Kolejne poradniki w przygotowaniu

Obecnie dostępne są komentarze dydaktyczne dotyczące trzech modułów. Pracujemy nad kolejnymi publikacjami, poświęconymi modułom: kultura, filozoficznemu i klimatycznemu.

Będą one uzupełnieniem dostępnych już materiałów i kolejnym wsparciem dla nauczycieli w planowaniu pracy zgodnie z nową podstawą programową.

Gdzie znaleźć wszystkie materiały?

Poradniki dotyczące modułów tematycznych to część szerszej bazy materiałów przygotowywanych w ramach Reforma26.

Na stronie IBE PIB dostępne są również publikacje dotyczące:

• rozwijania sprawczości uczniów,

• stopniowego osiągania biegłości (mastery learning),

• planowania i organizowania tygodnia projektowego,

• profilu absolwenta i absolwentki.

Udostępniamy również materiały szkoleniowe i inne zasoby wspierające nauczycieli we wdrażaniu zmian w szkołach. Wszystkie publikacje są bezpłatne, a baza materiałów jest sukcesywnie rozwijana. Sprawdź wszystkie publikacje Reforma26