Wskaźniki dla każdej szkoły. Eksperci projektu „E-dostęp do danych” na konferencji MEN

Dyrektorzy szkół i samorządy potrzebują danych o każdej placówce i to bez opóźnień. Na konferencji w MEN eksperci IBE PIB przedstawili planowaną Platformę Wskaźników Oświatowych, a także wyniki nowych analiz dotyczących uczniów z Ukrainy w polskich szkołach podstawowych.

22 września 2026 r. w Ministerstwie Edukacji Narodowej odbyła się konferencja „Dane administracyjne w służbie polityk publicznych”, poświęcona wykorzystaniu danych administracyjnych w tworzeniu i ocenie polityk publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji. Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy był współorganizatorem tego wydarzenia.

Danych jest dużo, ale pozostają niedostępne

Podczas wydarzenia dyskutowano o obecnych rozwiązaniach i perspektywach rozwoju wykorzystania danych administracyjnych.

Uczestnicy dyskusji zgodzili się, że danych jest dużo. Wiele systemów pozostaje jednak niedostępnych albo udostępnia dane wyłącznie w agregacji terytorialnej i ze znacznym opóźnieniem. Wskazywano na brak integracji systemów oraz na obawy administracji przed udostępnianiem i łączeniem danych z różnych źródeł.

Zobacz transmisję z konferencji

Platforma Wskaźników Oświatowych

Do tego problemu odniosła się dr hab. Agnieszka Kopańska, omawiając planowaną w projekcie „E-dostęp do danych” Platformę Wskaźników Oświatowych. Platforma ma udostępniać dane gromadzone w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) i prezentować je interesariuszom systemu oświaty, w szczególności dyrektorom szkół i przedstawicielom samorządów, w sposób użyteczny w podejmowaniu decyzji z zakresu polityki oświatowej.

Polska już dziś dysponuje bardzo dużą ilością publicznych danych, szczególnie na poziomie gmin, jednak dla wielu analiz edukacyjnych taki poziom agregacji jest niewystarczający. Rzeczywiste zarządzanie oświatą wymaga często danych na poziomie konkretnej placówki, ponieważ to tam faktycznie realizowana jest usługa edukacyjna

– powiedziała dr hab. Agnieszka Kopańska.

Zaproponowała bardziej systemowe rozwiązanie: odejście od sytuacji, w której dla każdego projektu tworzy się osobną podstawę prawną, i zastąpienie jej ogólniejszym mechanizmem pozwalającym badaczom i ewaluatorom wnioskować o dostęp do danych w określonym celu. GUS mógłby pełnić w takim modelu funkcję jednej z centralnych platform lub instytucji pośredniczących.

Szkoły i samorządy przekazują do SIO bardzo dużo danych, ale nie otrzymują proporcjonalnie dużej wartości zwrotnej. Potrzebują aktualnych wskaźników do codziennego zarządzania, planowania naboru i porównywania szkół i placówek, a dane publikowane z dużym opóźnieniem tracą część wartości operacyjnej. Samo udostępnienie danych może poprawiać ich jakość, ponieważ użytkownicy szybciej zauważają błędne lub nieuzupełnione informacje

– wyjaśniła.

Uczniowie z Ukrainy w polskich szkołach – wyniki analiz IBE PIB

Ważnym punktem wydarzenia były również prezentacje i dyskusje dotyczące wykorzystania danych administracyjnych w badaniach naukowych. W części warsztatowej przedstawiono badania oparte na danych z Polski i Wielkiej Brytanii. Projekt „Monitoring karier” zaprezentował m.in. wnioski z badań dotyczących kształcenia zawodowego.

Dr Katarzyna Kopycka i dr hab. Anna Kiersztyn z zespołu projektowego „E-dostęp do danych” przedstawiły wyniki analiz rozkładu uczniów pochodzenia ukraińskiego w szkołach podstawowych w Polsce.

Różnice w udziale dzieci ukraińskich wśród uczniów poszczególnych szkół wynikają nie tylko z ich nierównomiernego rozmieszczenia między jednostkami terytorialnymi, lecz przede wszystkim z różnic między szkołami na poziomie lokalnym

– wyjaśniły.

Poziom segregacji uczniów z Ukrainy w szkołach podstawowych pozostaje obecnie jednak niski i nie wykazuje istotnej tendencji wzrostowej.

Wnioski: dane już istnieją, trzeba je udostępnić

Dla zespołu „E-dostęp do danych” konferencja była okazją do poznania doświadczeń brytyjskich, wymiany wiedzy o możliwościach wykorzystania danych administracyjnych w polskim systemie edukacji oraz zaprezentowania projektu wskaźników oświatowych.

Doświadczenia brytyjskie i funkcjonowanie systemu LEO prowadzą do wspólnego wniosku: jakość polityk publicznych, zarówno centralnych, jak i lokalnych, zależy od jakości i szczegółowości danych, którymi dysponują decydenci. Dane te w większości już istnieją w systemach administracyjnych. Kluczowa pozostaje kwestia ich udostępniania i wykorzystania.

Wymaga to od administracji publicznej:

•      otwartości, czyli przyjęcia domyślnej dostępności danych, w której uzasadnienia wymaga ograniczenie, a nie udostępnienie;

•      uznania danych za zasób państwa, a nie własność resortu lub jednostki, która je zgromadziła;

•      interoperacyjności, czyli wspólnych identyfikatorów i standardów, bez których łączenie rejestrów jest niewykonalne;

•      dezagregacji wskaźników do poziomu pojedynczej jednostki;

•      skrócenia czasu między przekazaniem danych a ich publikacją.

Bezpieczne systemy danych administracyjnych

Konferencja stworzyła przestrzeń do rozmowy o tym, jak rozwijać nowoczesne, użyteczne i bezpieczne systemy danych administracyjnych oraz jak wykorzystywać je w badaniach, ewaluacji i podejmowaniu decyzji w zakresie polityki oświatowej.

Konferencję przygotowały Ministerstwo Edukacji Narodowej, zespół projektu „Rozwój systemu monitoringu karier absolwentów i absolwentek szkół ponadpodstawowych” IBE PIB oraz University College London. Swoje doświadczenia przedstawił też zespół projektu „E-dostęp do danych”, realizowanego przez IBE PIB i Centrum Informacji Edukacyjnej.

Wśród prelegentów i uczestników konferencji znaleźli się m.in.: dr Katarzyna Lubnauer (wiceministra edukacji narodowej), dr hab. Tomasz Gajderowicz (zastępca dyrektora IBE PIB), Mike Jones (pełniący obowiązki dyrektora ds. analiz strategicznych, badań, danych i analiz naukowych, SARDIS, w brytyjskim Ministerstwie Edukacji), prof. Sandra McNally (University of Sussex, London School of Economics and Political Science), prof. Claire Crawford (University College London) i David Burnett (odpowiedzialny za współpracę międzyinstytucjonalną i realizację zadań w obszarze danych w brytyjskim Ministerstwie Edukacji).