Co w praktyce oznacza osiąganie biegłości? Jak planować proces dydaktyczny tak, aby nie kumulować luk w wiedzy i umiejętnościach? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w nowej publikacji IBE PIB.
Poradnik "Mastery learning, czyli stopniowe osiąganie biegłości" przybliża koncepcję mastery learningu jako podejścia dydaktycznego, które wspiera trwałe opanowywanie wiedzy i umiejętności przez wszystkich uczniów i uczennice. Nie jest podręcznikiem wdrażania mastery learningu w szkołach, ani szczegółową instrukcją postępowania, zachęca natomiast nauczycieli do sięgania po zaproponowane narzędzia i stopniowego budowania własnych rozwiązań.
Mastery learning pozwala dostrzec każde dziecko w procesie edukacyjnym (bez etykietowania: trójkowy, piątkowy itp.), pozwala mu po prostu rozwinąć skrzydła, stawia na rozwijanie podmiotowości osoby uczącej się, pozwala skupić się na procesie uczenia się, odkryć radość z samego procesu, oderwać ten proces od porównywania się z innymi i znaleźć sens edukacji – Natalia Bielawska, nauczycielka języka polskiego, recenzentka.
Praktyczne wskazówki
Poradnik zawiera konkretne przykłady wykorzystania mastery learningu na lekcjach matematyki, języka polskiego i języków obcych oraz sekcję FAQ, w której autorzy odpowiadają na najczęstsze pytania związane z wdrażaniem tej koncepcji.
Publikacja łączy perspektywę teoretyczną z praktycznymi wskazówkami na temat:
- planowania procesu uczenia się,
- oceniania kształtującego,
- informacji zwrotnej,
- dostosowania tempa pracy do potrzeb uczniów.
Podejście to nie wymaga rewolucyjnych zmian ani całkowitego przeorganizowania pracy szkoły. Opiera się na świadomym porządkowaniu i rozwijaniu praktyk, które w wielu szkołach już funkcjonują, takich jak różnicowanie tempa pracy, praca w grupach, informacja zwrotna czy elastyczne formy wsparcia uczniów. Dzięki temu mastery learning może być wdrażany stopniowo, z poszanowaniem autonomii nauczycieli i specyfiki poszczególnych przedmiotów – Karolina Żok-Plackowska, nauczycielka języka hiszpańskiego, recenzentka.
Autorzy, dr Justyna Hadaś i dr Piotr Bordzoł, zachęcają czytelników do stopniowego rozwijania własnych rozwiązań dydaktycznych, opartych na sprawdzonych praktykach i aktualnej wiedzy naukowej. Poradnik warto potraktować także jako punkt wyjścia do opracowywania różnorodnych materiałów metodycznych wspierających wdrażanie podejścia mastery learning.
Jak i po co powstał poradnik?
To jedna z publikacji, które powstają dla nauczycieli w związku ze zmianami w systemie edukacji w ramach Reformy26 Kompas Jutra. W przygotowaniu są również komentarze metodyczne do nowych podstaw programowych przedszkola, edukacji wczesnoszkolnej i poszczególnych przedmiotów szkoły podstawowej, a także poradniki dotyczące rozwijania sprawczości, funkcji wychowawczej szkoły czy tygodnia projektowego.
W poradniku "Mastery learning – czyli stopniowe osiąganie biegłości" znajdują się nawiązania do aktualnych zmian w podstawach programowych i zapisów Profilu absolwenta i absolwentki, w szczególności w kontekście rozwijania kompetencji fundamentalnych (językowych i matematycznych).
Mastery learning, czyli stopniowe osiąganie biegłości. Poradnik dla nauczycielek i nauczycieli
Justyna Hadaś, Piotr Bordzoł
Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2026
Udział w przygotowaniu publikacji mieli Janet Looney oraz Andy Psarianos, specjalizujący się w mastery learningu, którzy przedstawili rekomendacje i podzielili się swoim doświadczeniem w implementowaniu podejścia zorientowanego na stopniowe osiąganie biegłości.
Janet Looney to wieloletnia ekspertka OECD i Komisji Europejskiej. Specjalizuje się w mastery learningu, ocenianiu kształtującym i wdrażaniu dydaktyki kompetencji. Dyrektorka Institute of Education and Social Policy w Paryżu.
Andy Psarianos – jeden z pionierów wprowadzania podejścia mastery learning w Wielkiej Brytanii, twórca programu Math – No Problem! Wydawca podręczników, od lat organizuje szkolenia dla nauczycieli matematyki na temat stopniowego osiągania biegłości.
