Jak wspierać dobrostan uczniów i uczennic, zwłaszcza tych z innych kultur i/lub z doświadczeniem migracji? O tym rozmawialiśmy podczas spotkania inaugurującego kolejny etap rządowego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży "Przyjazna szkoła".
Dobrostan społeczności szkolnej nie pojawia się sam – trzeba go zaplanować i konsekwentnie budować. Dlatego właśnie w IBE PIB przygotowujemy szereg przydatnych materiałów, przeznaczonych dla nauczycieli, pedagogów, psychologów szkolnych, dyrektorów szkół i rodziców.
Spotkanie otworzył Jarosław Lisiecki, Zastępca Dyrektora Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowego Instytutu Badawczego. W trakcie spotkania pokazaliśmy, co już działa i gdzie są wyzwania. Dr Anna Błaszczak odwołała się do doświadczeń prowadzonego przez Instytut projektu Szkoła dostępna dla wszystkich (UNICEF – ASA) i pracy IBE PIB z uczniami i uczennicami z doświadczeniem migracji. To był ważny punkt odniesienia, ponieważ warto bazować na sprawdzonych rozwiązaniach. Przypomnieliśmy również różne materiały opracowane do tej pory, dostępne na stronach IBE PIB - wykaz publikacji oraz materiały audiowizualne.
W programie "Przyjazna szkoła – dobrostan społeczności szkolnej” nasze działania skoncentrują się na dwóch perspektywach:
- metodycznej, której założenia przedstawiła Katarzyna Mykowska, IBE PIB – czyli na tym, jak pracować na co dzień w klasie i w szkole;
- badawczej, którą zaprezentowała Maja Gajda, IBE PIB – tu skupimy się na tym, co mówią dane i jak je przekładać na decyzje.
Głównym celem projektu jest wsparcie szkół, w których uczą się dzieci i młodzież z Ukrainy. Chcemy stworzyć warunki, w których cała społeczność szkolna czuje się bezpiecznie, a uczniowie mogą budować dobre relacje, rozwijać swoją wiedzę, umiejętności i kompetencje.
W ramach działań realizowanych przez IBE PIB powstaną materiały metodyczne dla kadr systemu oświaty wspierających pracę z zespołami zróżnicowanymi z doświadczeniem migracyjnym, także mając na uwadze funkcjonowanie w tej grupie uczniów z niepełnosprawnościami, czy uczniów pochodzenia romskiego.
Osoby uczestniczące w spotkaniu miały również okazję wysłuchać interesujących wystąpień specjalistów, poświęconych holistycznemu wspieraniu dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, ze szczególnym uwzględnieniem tych przybyłych z Ukrainy po 2022 roku:
- dr. Tomasza Rowińskiego, który mówił o pracy z osobami po doświadczeniu traumy wojennej, w tym z PTSD – to trudny temat, ale obecny w szkołach;
- dr hab. Janiny Uszyńskiej-Jarmoc, prof. UwB i dr Beaty Kunat – pokazały one, jak wspierać rozwój uczniów i uczennic zdolnych; zaprezentowały ideę holistycznego wsparcia uczniów zdolnych oraz wskazówki praktyczne dla szkół, poradni psychologiczno-pedagogicznych i rodziców;
- Urszuli Majcher-Legawiec, która opowiedziała o specjalistycznej pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
- dr Małgorzaty Kołaczek nt. metod pracy z uczniami i uczennicami pochodzenia romskiego, w modelu biopsychospołecznym;
- dr. Macieja Ciechomskiego i Wiktorii Kowalskiej, którzy zaprezentowali sposoby wspierania rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych, wspierania adaptacji szkolnej uczniów i uczennic;
- dr hab. Małgorzaty Pamuły-Behrens, prof. UP, nt. wsparcia dyrektora szkoły w podejmowaniu trafnych, terminowych i spójnych decyzji organizacyjnych, administracyjnych oraz pedagogicznych.
Szczególnie cenne były dla nas pytania z sali i dyskusje kończące każdy z bloków spotkania. Widać, że szkoły potrzebują nie tylko diagnoz, ale narzędzi, które da się zastosować od razu – i wsparcia, które uwzględnia różne perspektywy, od ucznia po dyrektora.
Spotkanie odbyło się 21 kwietnia 2026 r. w Warszawie. Zapraszamy do zapoznania się z nagraniem wideo. Było współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, działanie 04.17 „Szkoła dla wszystkich”.