DOI 10.24131/3724.260205
Abstract
Introduction: Home education, as an alternative to compulsory schooling, is present in nearly all European countries; however, its definitions and legal frameworks vary significantly across national contexts.
Research Aim: This article aims to compare the legal regulations that determine the possibilities and modes of implementing home education, to examine the degree of state control, and to classify European Union member states according to specified regulatory categories.
Method: The study employs a qualitative comparative analysis of legal regulations concerning home education in 27 EU countries. The analysis draws on data from the Eurydice report and supplementary national documents. Based on these sources, the levels of state oversight and the diversity of home education models were identified.
Results: The results reveal substantial differences in how home education is defined, regulated, and monitored. Four categories of regulatory intensity were distinguished: high, moderate, low, and no regulation. The study also identifies countries situated at the boundaries of these categories, where educational policies are either inconsistent or subject to dynamic legislative changes.
Conclusion: TThe findings indicate that while some countries impose highly restrictive regulations limiting home education to exceptional circumstances, others grant parents
considerable autonomy in designing and implementing educational programmes. The analysis highlights significant variation in legal frameworks and in the availability of home education as an alternative means of fulfilling compulsory schooling. In several EU countries, particularly Belgium (Flanders) and Poland, a marked increase in the number of home-educated students has been observed, reflecting broader post-pandemic trends and growing parental interest in alternative forms of education.
Między regulacją a swobodą wyboru: edukacja domowa w krajach Unii Europejskiej – studium porównawcze
Streszczenie
Wprowadzenie: Edukacja domowa jako alternatywna forma kształcenia jest obecna w prawie wszystkich krajach europejskich. Nie oznacza to jednak, że wszędzie jest ona tak samo definiowana i uregulowana prawnie.
Cel badań: Celem artykułu jest porównanie regulacji prawnych decydujących o możliwościach i sposobie realizacji edukacji domowej, wyznaczenie zakresu kontroli państwa oraz zakwalifikowanie poszczególnych krajów Unii Europejskiej do wytypowanych grup.
Metoda: Artykuł przedstawia jakościową analizę porównawczą regulacji prawnych dotyczących edukacji domowej w 27 państwach członkowskich Unii Europejskiej. Zostały w nim wykorzystane dane z raportu przygotowanego przez europejską sieć informacji o edukacji Eurydice oraz dodatkowe raporty z poszczególnych krajów. Na tej podstawie wyznaczono stopnie kontroli edukacji domowej w poszczególnych państwach.
Wyniki: Wyniki wskazują na znaczące różnice w definiowaniu, regulowaniu i monitorowaniu edukacji domowej. W badaniu wyróżniono cztery kategorie intensywności regulacji: wysoki, umiarkowany, niski oraz brak regulacji, a także opisano państwa funkcjonujące na styku tych kategorii z powodu niespójnych lub dynamicznie zmieniających się przepisówryzujący się podwyższonym poziomem kompetencji kooperacyjnych przy przeciętnych wynikach w pozostałych obszarach.
Wnioski: Część państw wprowadza silnie restrykcyjne przepisy, ograniczając możliwość skorzystania z edukacji domowej do sytuacji wyjątkowych, podczas gdy inne zapewniają rodzicom znaczną autonomię
w projektowaniu i realizacji programów kształcenia. Analiza przepisów regulujących funkcjonowanie edukacji domowej ukazuje zróżnicowanie ram prawnych oraz dostępność edukacji domowej jako alternatywnej formy realizacji obowiązku
szkolnego. W kilku państwach UE, szczególnie w Belgii (Flandrii) i Polsce, odnotowano wyraźny wzrost liczby uczniów objętych edukacją domową, co wpisuje się w szersze, postpandemiczne tendencje oraz rosnące zainteresowanie rodziców alternatywnymi formami kształcenia.