Jak zapobiegać zjawisku przemocy rówieśniczej? Zobacz nagranie z konferencji IBE PIB

15 października odbyła się konferencja IBE PIB „Reaguj i przeciwdziałaj! Przemoc rówieśnicza w klasie zróżnicowanej kulturowo”. Nauczyciele, dyrektorzy i psycholodzy szkolni rozmawiali o tym, jak odróżniać konflikt od przemocy i reagować zgodnie z modelem SAFE.

Punktem wyjścia rozmowy było rozróżnienie pojęć. Traktowanie konfliktu, agresji, przemocy i bullyingu jako synonimów prowadzi do błędów interwencyjnych i niewłaściwych metod wychowawczych. W klasach zróżnicowanych kulturowo dochodzi do tego dodatkowe źródło nieporozumień, czyli odmienne normy komunikacyjne.

Uczestnicy sprawdzali, jak wyłapywać wczesne sygnały eskalacji, by zatrzymać spór na etapie otwartego dialogu. Przyglądali się też kontekstowi rozwojowemu i kulturowemu. Pozwala on uniknąć pochopnego oceniania trudnych zachowań uczniów jako celowej prowokacji.

Obecność sporów w klasie nie jest porażką nauczyciela. To naturalny etap rozwoju grupy, który odpowiednio poprowadzony uczy dzieci empatii, negocjacji i wzajemnego szacunku.

Model SAFE: cztery filary bezpiecznej szkoły

Trafne rozpoznanie zjawiska jest konieczne do wdrożenia modelu SAFE. Daje on kadrze pedagogicznej jasne ramy działania, od zadbania o bezpieczeństwo po uruchomienie adekwatnych procedur szkolnych. Model tworzą cztery filary:

bezpieczeństwo (Safety) – środowisko zapewniające bezpieczeństwo fizyczne, psychiczne, emocjonalne i społeczne całej społeczności szkolnej;
akceptacja i poczucie przynależności (Acceptance & Belonging) – relacje oparte na szacunku, współpracy i zaufaniu;
funkcjonowanie szkoły (Functioning) – rozwiązania organizacyjne wspierające trwałe budowanie bezpiecznej szkoły;
ewaluacja i rozwój (Evaluation) – systematyczna refleksja nad skutecznością podejmowanych działań.

Przebieg konferencji

Konferencję otworzyła Katarzyna Mykowska z Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego. Wystąpienie wprowadzające wygłosił Gerard Bah, młodszy inspektor Policji w stanie spoczynku. Jest ekspertem i trenerem z zakresu praw człowieka, przeciwdziałania mowie nienawiści, wielokulturowości, radykalizacji, cyberprzemocy wśród dzieci i młodzieży oraz profilaktyki społecznej.

Panel moderowała dr Anna Dolińska z IBE PIB. Przemoc rówieśniczą w klasie zróżnicowanej kulturowo omawiali eksperci reprezentujący różne obszary praktyki szkolnej:

Izabela Podsiadło-Dacewicz – ekspertka z zakresu pedagogiki specjalnej, psychotraumatologii, interwencji kryzysowej i mediacji. Tworzy i koordynuje systemowe działania edukacyjne związane z budowaniem bezpiecznego i inkluzywnego środowiska szkolnego oraz przeciwdziałaniem przemocy i dyskryminacji.
Hubert Czemierowski – psycholog i nauczyciel w niepublicznym Liceum Ogólnokształcącym Miodowa w Warszawie.
Joanna Węgrzynowska – psycholog, wiceprezeska Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Integracji Środowisk Szkolnych „Bliżej Dziecka”.

Izabela Podsiadło-Dacewicz przedstawiła materiały dotyczące przeciwdziałania przemocy rówieśniczej, opracowane w ramach programu „Przyjazna szkoła”. W części warsztatowej uczestnicy pracowali w podgrupach pod kierunkiem Izabeli Podsiadło-Dacewicz i Gerarda Baha. Na zakończenie Urszula Szulc z IBE PIB omówiła działania upowszechniające.

Dla kogo?

Konferencja była skierowana do nauczycieli, pedagogów, psychologów, dyrektorów szkół oraz wszystkich osób związanych z edukacją i profilaktyką społeczną. Nagranie pozostaje dostępne dla wszystkich zainteresowanych.

Transmisja konferencji „Reaguj i przeciwdziałaj!"

Spotkanie w ramach Modułu 2. Rządowego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” pn. „Dobrostan Społeczności Szkolnej”.