Zapraszamy do zapoznania się z analizą poświęconą praktykom czytelniczym polskich uczniów. Głównym celem opracowania jest przybliżenie znaczenia biografii czytelniczej uczniów w kształtowaniu ich umiejętności z zakresu rozumienia czytanego tekstu.
W opracowaniu, na podstawie wyników międzynarodowych badań edukacyjnych PIRLS i PISA, wskazano tendencje, które mogą stanowić inspirację do refleksji nad wpływem wyjściowego poziomu kompetencji czytelniczych ucznia na skuteczność pracy nad rozumieniem czytanego tekstu. Badania międzynarodowe pozwalają na przyjrzenie się, jak w porównaniu z innymi krajami wygląda doświadczenie czytelnicze polskich uczniów.
Analiza, w przypadku młodszych dzieci, obejmuje dane uzyskane od rodziców uczniów biorących udział w badaniu PIRLS 2021. Opiera się na wynikach dotyczących zaangażowania rodziców we wdrażanie dzieci do praktyki czytelniczej. 6 na 10 rodziców deklarowało, że często czytało dziecku książki w okresie poprzedzającym rozpoczęcie nauki szkolnej, zaś ponad połowa podejmowała aktywności sprzyjające nauce czytania, np. śpiewanie z dzieckiem piosenek, zabawy z użyciem liter czy podejmowanie gier słownych. Z danych PIRLS wynika, że częste zaangażowanie rodziców sprzyjało lepszym osiągnięciom edukacyjnym dziecka - średni wynik uczniów rodziców często angażujących się w aktywności czytelnicze wynosił 559 punktów, zaś tych, których rodzice czasem się angażowali był równy 541 punktów.
W przypadku starszych uczniów wykorzystano dane z badania PISA 2018, koncentrując się na ich nastawieniu do czytania. Przeprowadzona analiza wykazała, że wśród polskich 15-latków można wyróżnić dwie grupy, z których jedna postrzega czytanie jako jedno z ulubionych zajęć, zaś druga czyta tylko wtedy, kiedy musi. Zjawisko to stanowi istotne wyzwanie dla nauczycieli, gdyż do każdej z tych grup należy dostosować odmienne metody dydaktyczne.
Warto również zaznaczyć, że niemal połowa nastolatków twierdziła, że lubi rozmawiać z innymi o przeczytanych książkach i jednocześnie równie duża grupa deklarowała, że nie znajduje w swoim otoczeniu osób, z którymi mogłaby takie rozmowy prowadzić. Sytuacja ta szczególnie dotyczy chłopców, wśród których ponad połowa uważała, że rodzice nie interesują się tym, co czytają. Najprawdopodobniej wynika to z tego, że nie ma międzypokoleniowej wspólnoty lektur, jak również literatura nie jest na tyle ważna zarówno dla młodzieży, jak dla rodziców, żeby o niej rozmawiać.
Wyniki analizy wskazują, że warto w proces dydaktyczny uczniów włączać ich doświadczenia czytelnicze, zarówno te mające miejsce we wczesnym dzieciństwie, jak i te, które są związane z pozaszkolnymi aktywnościami podejmowanymi przez młodych ludzi. Nie bez znaczenia pozostaje również emocjonalny stosunek uczniów do czytania oraz możliwość uczestniczenia w rozmowach dotyczących książek. Czynniki te mogą wpływać na skuteczność pracy dydaktycznej oraz wspierać wprowadzenie zalecanej przez przez nowoczesną dydaktykę zasady indywidualizacji, czyli ustalenia ścieżki kształcenia dla każdego ucznia.
Zajrzyj do danych to seria krótkich, tematycznych analiz poświęconych zagadnieniom istotnym z punktu widzenia polskiej edukacji, opracowywanych na podstawie wyników międzynarodowych badań edukacyjnych. Seria powstaje w ramach projektu „Przygotowanie i realizacja międzynarodowych badań edukacyjnych w obszarze kompetencji kluczowych” (FERS.01.04-IP.05-0016/23) współfinansowanego ze środków europejskich w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).
