Efektywność modelu doskonalenia zawodowego nauczycieli specjalistów. Uczenie się przez doświadczenie a rozwój kompetencji

Beata Papuda-Dolińska, Magdalena Boczkowska, Grzegorz Szumski, Paweł Grygiel, Maciej Karwowski, Katarzyna Wiejak, Anna Błaszczak 

Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2026

Edukacja włączająca stanowi obecnie kluczową strategię odpowiadania na zróżnicowane potrzeby edukacyjne uczniów. Jej założeniem jest zapewnienie pełnego dostępu do wysokiej jakości kształcenia w ramach ogólnodostępnego systemu oświaty. Skuteczna realizacja edukacji włączającej zależy w głównej mierze od elastyczności i zasobów szkoły, a przede wszystkim od kompetencji nauczycieli i specjalistów – ich wiedzy, umiejętności praktycznych oraz postaw wobec różnorodności. W odpowiedzi na wyzwania związane z przygotowaniem kadry pedagogicznej w ramach projektu „Szkoła dostępna dla wszystkich” (Accessible School for All – ASA) opracowano autorski, oparty na cyklu Davida Kolba, model doskonalenia zawodowego nakierowany na uczenie się przez doświadczenie. Publikacja prezentuje wyniki ewaluacji tego modelu, obejmującej ocenę opartą na teorii (TBE) oraz badanie empiryczne w schemacie pretest – posttest – follow up. Wyniki przeprowadzonych badań potwierdziły wysoką efektywność przyjętego modelu we wszystkich analizowanych obszarach: postaw, poczucia własnej skuteczności, wiedzy i umiejętności oraz kreatywności. Największe przyrosty odnotowano w zakresie wiedzy (deklaratywnej i proceduralnej) oraz kompetencji praktycznych i refleksyjnych, co dowodzi skutecznego transferu teorii do praktyki szkolnej (m.in. poprzez indywidualizację nauczania i reagowanie na zachowania trudne). Kluczowym czynnikiem warunkującym skalę zmian okazał się poziom zaangażowania uczestników oraz komponent wdrożeniowy, który umożliwił ewaluację i utrwalenie nowych praktyk w lokalnym środowisku szkoły. Model przyczynił się również do wzmocnienia sprawczości zawodowej i roli nauczyciela specjalisty jako lidera wspierającego proces inkluzji (DDU – doradca ds. dostępności uczenia się). 

 Zobacz publikację