Przerobione nie znaczy opanowane. Kiedy uczniowie są gotowi na kolejny krok?

„To już było! Dlaczego oni nadal tego nie umieją?”, „Nie możemy ciągle wracać do tego samego!” W pokoju nauczycielskim takie zdania padają często. Kłopot w tym, że zrealizowanie tematu nie oznacza, że uczniowie go opanowali. Jeśli nie rozumieją podstaw, każde kolejne zagadnienie będzie dla nich jeszcze trudniejsze. Co z tym zrobić? Oto kilka prostych sposobów, które może wypróbować każdy nauczyciel.

Jedna liczba z badań: +5 miesięcy

O tyle średnio więcej postępu w uczeniu się daje mastery learning, czyli stopniowe osiąganie biegłości. Takie dane podaje przegląd badań w "Przewodniku na strategiach edukacyjnych".

W tym podejściu wszyscy uczniowie dążą do tych samych celów, ale mogą potrzebować na to różnej ilości czasu i wsparcia. Nie chodzi o wolniejsze realizowanie programu, tylko o to, żeby nie zostawiać uczniów z lukami w wiedzy.

Czego unikać

• Nie pytaj tylko: „Czy wszystko jasne?”. Zwykle odpowiadają ci, którzy już rozumieją, a pozostali milczą.
• Nie zakładaj, że jeden przykład rozwiązany na tablicy oznacza, że cała klasa opanowała umiejętność. Sprawdzaj, co uczniowie naprawdę potrafią zrobić samodzielnie.

Trzy praktyki na lekcje

1. Rozbij dużą umiejętność na małe kroki. Zamiast od razu wymagać rozprawki, rozłóż jej etapy na kolejne lekcje:

• Uczeń formułuje tezę (lekcja 1).
• Dobiera argument (lekcja 2).
• Wybiera przykład (lekcja 3).
• Wyjaśnia, jak przykład łączy się z argumentem (lekcja 4).
• Łączy elementy w spójny akapit (lekcja 5).

Po każdym etapie sprawdź, kto potrzebuje wsparcia. Nie każ uczniowi budować całego domu, jeśli nie potrafi jeszcze postawić fundamentów.

2. Zrób szybki test gotowości. Pod koniec lekcji daj jedno krótkie zadanie z kluczowej umiejętności, np.:

• polski: „Napisz argument do podanej tezy”
• matematyka: „Sprawdź wynik równania”
• biologia: „Wyjaśnij zależność między światłem a fotosyntezą”

Przejrzyj odpowiedzi i zdecyduj, co trzeba wyjaśnić jeszcze raz.

3. Daj drugą szansę, ale inaczej. Uczeń nie opanował umiejętności? Samo powtórzenie tego samego ćwiczenia nie wystarczy. Zamiast tego:

• zmień sposób wyjaśnienia,
• pokaż model,
• zadaj pytania pomocnicze,
• zaproponuj pracę w parze.

Potem sprawdź jeszcze raz. Druga próba ma być okazją do uczenia się, a nie kolejnym sprawdzianem.

Spróbuj już jutro

Zanim przejdziesz do nowego tematu, sprawdź jedną rzecz. Wybierz podstawową umiejętność, której uczniowie będą w nim potrzebować, i daj im dwuminutowe ćwiczenie sprawdzające. Jeśli zauważysz trudności, zaplanuj krótkie działanie, które ją wzmocni.

Więcej konkretnych wskazówek znajdziesz w naszym poradniku „Mastery learning, czyli stopniowe osiąganie biegłości”.

Przeczytaj poprzednie treści z cyklu „Z badań na lekcje”:

• Sprawczość ucznia zaczyna się od planu. Pięć sposobów na każdą lekcję 
• „Nie umiem”. Jak rozwijać wytrwałość uczniów na każdej lekcji
• „Po co mi to?”. 5 sposobów, jak pomóc uczniom zobaczyć cel nauki