IBE PIB z najwyższą kategorią A+. Znamy uzasadnienie Komisji Ewaluacji Nauki

Najwyższą ocenę A+ otrzymało 10 instytucji, m.in: Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie czy Uniwersytet Zielonogórski. Pozostałe instytucje uzyskały niższe kategorie. 

Przyznanie IBE PIB najwyższej w Polsce kategorii naukowej A+ potwierdza skuteczność strategii rozwoju naukowego instytutu. Realizujemy reprezentatywne badania uczniów, nauczycieli i dorosłych, z których wyników czerpią naukowcy i praktycy z innych jednostek. Jako pierwsi i jedyni w tej części Europy realizujemy na dużą skalę Randomizowane Badania Kontrolowane (RCT). Przekładamy też na język praktyki meta-analizy badań eksperymentalnych, dając dowody na to co działa w edukacji, a czego należy unikać. Przykładem jest “Przewodnik po strategiach edukacyjnych”

Nasi naukowcy publikują w najbardziej renomowanych czasopismach naukowych, a obecnie realizowane wysokiej jakości badania zaowocują wkrótce kolejnymi tego typu publikacjami. W ewaluacji doceniono także to, że Instytut ma znaczący wpływ na społeczeństwo dostarczając praktycznych rozwiązań opartych o wiedzę naukową. Naszym celem jest nie tylko wysoka jakość prac naukowych, ale też popularyzowanie opartych o dowody naukowe rozwiązań zmieniających polskie szkoły i kształcenie dorosłych

Kryteria oceny

Ocena była prowadzona w trzech kryteriach o różnej wadze. We wszystkich IBE PIB przekroczył wartości referencyjne wyznaczone dla najwyższej kategorii A.

W I kryterium oceniane były przede wszystkim artykuły naukowe i monografie. Profil naukowy IBE, widoczny w publikacjach, koncentruje się na badaniach edukacyjnych opartych na danych, psychometrii, badaniach dużej skali, edukacji włączającej, polityce edukacyjnej, uczeniu się przez całe życie, monitorowaniu kompetencji oraz analizie rynku pracy. Ważną cechą tego dorobku jest jego ukierunkowanie na zastosowanie: publikacje rozwijają metody i wiedzę wykorzystywane następnie w projektach, narzędziach diagnostycznych i politykach publicznych.

W II kryterium uwzględniane są projekty badawcze oraz przychody z komercjalizacji wyników badań i z usług badawczych świadczonych na rzecz podmiotów spoza systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Wynik IBE PIB - ponad dwukrotnie powyżej progu dla kategorii A - pokazuje, że działalność naukowa Instytutu jest połączona z realnym wykonywaniem badań i analiz na potrzeby instytucji publicznych oraz innych odbiorców. 

III kryterium ewaluacji wymagało wykazania jakości badań oraz ich udokumentowanego, wpływu na funkcjonowanie państwa, gospodarki i społeczeństwa. Instytut przedstawił do oceny dwa opisy wpływu. 

Rola IBE PIB w projektowaniu polityki edukacyjnej

Pierwszy, to zaawansowany system narzędzi prognostycznych dla krajowej polityki edukacyjnej, który łączy dane administracyjne, statystyki rynku pracy, internetowe oferty zatrudnienia oraz wiedzę ekspercką. Pozwala on określić, jakich zawodów i kompetencji potrzebuje polska gospodarka. Na tej podstawie powstaje coroczna „Prognoza zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego”, wykorzystywana przy planowaniu oferty szkół, wskazywaniu zawodów priorytetowych oraz podziale środków publicznych na kształcenie zawodowe. 

Drugi pokazuje, jak nauka dostarcza dowodów potrzebnych do projektowania skutecznej polityki edukacyjnej. Dane z międzynarodowych badań, takich jak PISA, TIMSS, PIRLS, ICCS czy PIAAC, oraz opracowywane w Instytucie analizy i narzędzia są wykorzystywane przez polskich decydentów, Komisję Europejską, UNESCO i UNICEF. Komisja Europejska potwierdza, że IBE PIB dostarcza danych, na których opierają się strategiczne decyzje dotyczące edukacji w całej Unii Europejskiej, a wypracowane w IBE PIB rozwiązania z zakresu edukacji włączającej UNESCO rekomenduje dziś jako wzorcową praktykę dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej, Kaukazu i Azji Centralnej.

Opinie ekspertów

Przyznanie kategorii A+ wymaga, oprócz przekroczenia progu punktowego, pozytywnej opinii dwóch niezależnych ekspertów (oceniana instytucja nie zna ich nazwisk oraz instytucji, które reprezentują) – w tym co najmniej jednego z zagranicznego ośrodka naukowego – oceniających międzynarodowe znaczenie osiągnięć na tle wiodących europejskich instytutów o zbliżonym profilu. Obaj eksperci oceniający IBE wydali opinie pozytywne.

Ekspert zagraniczny porównał IBE PIB do uznanych europejskich instytutów badań edukacyjnych (przywołując m.in. Max Planck Institut für Bildungsforschung w Berlinie oraz ośrodki analizujące międzynarodowe badania porównawcze, takie jak PISA czy TIMSS). Zwrócił uwagę na publikację w czasopiśmie Science jako dowód zdolności do prowadzenia badań o międzynarodowym znaczeniu, a całość dorobku publikacyjnego ocenił jako wartościową dla projektowania polityk edukacyjnych. Podkreślił wysoką produktywność i kompetencje zespołu badawczego Instytutu oraz uznał, że instytucja zasługuje na dalsze wsparcie, aby rozwijać badania o jeszcze większym międzynarodowym zasięgu.

Ekspert krajowy ocenił, że przedstawiona działalność naukowa i wdrożeniowa IBE PIB uzasadnia przyznanie kategorii A+, wskazując na strategiczne znaczenie badań Instytutu dla państwa, wysoką jakość metodologiczną (m.in. w obszarze badań PISA, TALIS, ICCS, psychometrii i modelowania procesów edukacyjnych i społecznych) oraz – jako najsilniejszy argument – trwały, mierzalny wpływ systemowy w kryterium III. Podkreślił, że IBE pełni rolę naukowego zaplecza państwa w obszarze edukacji, kwalifikacji i kompetencji, a publikacje, projekty badawcze i opisy wpływu tworzą spójny, zintegrowany profil naukowy Instytutu.

Cel oceny jakości działalności naukowej

Ewaluacja jakości działalności naukowej to ustawowy, cykliczny proces, w ramach którego Komisja Ewaluacji Nauki oraz powoływani przez nią eksperci oceniają dorobek naukowy instytucji w danej dyscyplinie za czteroletni okres sprawozdawczy – w tym przypadku lata 2022–2025. Wynik ewaluacji przekłada się bezpośrednio na uprawnienia instytucji (m.in. prawo do nadawania stopni naukowych, dostęp do określonych strumieni finansowania czy konkursów badawczych) oraz na jej prestiż i pozycję w krajowym systemie nauki. 

Wykaz przyznanych kategorii naukowych za lata 2022-2025 dostępny jest na stronie MNiSW.