Projekt realizowany przez Instytut Badań Edukacyjnych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).

PIAAC

Międzynarodowe Badanie Umiejętności Dorosłych
Programme for International Assessment of Adult Competencies

Badanie zainicjowała Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Nadzór nad badaniem sprawuje Rada Krajów Uczestniczących w Badaniu (PIAAC Board of Participating Countries). PIAAC jest kontynuacją badania IALS (International Adult Literacy Survey, 1994-1998), w którym uczestniczyła też Polska oraz badania ALL (Adult Literacy and Life Skills Survey, 2003-2008).

Pierwszy cykl PIAAC zrealizowano w latach 2011–2017, a drugi cykl jest w trakcie realizacji. Pierwszy cykl obejmował trzy rundy badań, w których uczestniczyło, odpowiednio, 24, 8 i 6 krajów. Polska brała udział w pierwszej rundzie badania w latach 2011-2012. W latach 2014–2015 w Polsce jeszcze raz przebadano uczestników badania, zadając im dodatkowe pytania ankietowe (badanie postPIAAC). Drugi cykl badania PIAAC odbywa się w latach 2018–2024. W Polsce badanie wśród respondentów realizowano w latach 2022–2023. 

Badanie PIAAC mierzy podstawowe umiejętności potrzebne do funkcjonowania we współczesnym świecie, które są kluczowe do zdobywania nowej wiedzy i kompetencji. W drugim cyklu badania sprawdzane są umiejętności takie jak rozumienie tekstu, rozumowanie matematyczne oraz rozwiązywanie problemów. W pierwszym cyklu badano także umiejętność rozwiązywania problemu z wykorzystaniem nowych technologii.  

Uczestnicy badania PIAAC odpowiadają także na pytania ankietowe dotyczące ich wykształcenia, aktywności edukacyjnej, sytuacji na rynku pracy oraz opinii i postaw wobec kształcenia. Dodatkowo pytani są o to, jak wykorzystują swoje umiejętności w codziennym życiu i pracy.  

Badanie PIAAC jest realizowane wśród osób w wieku 16–65 lat, mieszkających na stałe w danym kraju i nie przebywających w instytucjach zamkniętych. Przeprowadzane jest na reprezentatywnej, losowej próbie, dostosowanej do warunków danego kraju. W Polsce, w pierwszym i drugim cyklu badania próbę losowano z rejestru PESEL: losowanie było dwustopniowe, losowano miejscowości, a w ramach miejscowości badane osoby. W innych krajach korzysta się z podobnych rejestrów lub korzysta się z próby adresowej. Zasady doboru próby mogą być modyfikowane w zależności od potrzeb krajów uczestniczących w badaniu. W Polsce w pierwszym cyklu badania w próbie nadreprezentowano osoby młode (19–26 lat). W niektórych krajach dodatkowo bada się osoby 65+. 

Badanie PIAAC jest przeprowadzane w domu uczestnika badania. Przeszkolony ankieter przeprowadza badanie ankietowe, a następnie uczestnik w obecności ankietera uczestniczy w badaniu umiejętności – rozwiązuje zestawy zadań. W Polsce w pierwszym cyklu uczestnicy mogli skorzystać z wersji komputerowej lub papierowej, przy czym wersja papierowa była w założeniu przeznaczona dla osób ze słabszymi umiejętnościami cyfrowymi. W drugim cyklu badanie prowadzone było wyłącznie w formie komputerowej (tablet lub komputer). 

W Polsce za badania PIAAC odpowiada Instytut Badań Edukacyjnych (IBE), który prowadzi je na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN). W trzech rundach pierwszego cyklu badania PIAAC łącznie wzięło udział 39 krajów i regionów. Do pierwszej rundy drugiego cyklu zgłosiło się 31 krajów.  

Więcej informacji: na stronie badania w Polsce oraz na stronie OECD.

 

Dane i narzędzia

 

Założenia teoretyczne badania

 

 

 

Zakres i założenia obu cykli badania PIAAC przedstawiane są w założeniach teoretycznych (assessment framework). Zakres pierwszego cyklu PIAAC został wypracowany przez ekspertów i przedstawicieli krajów uczestniczących w badaniu – nawiązuje on do wcześniejszych badań IALS i ALL. Założenia drugiego cyklu zachowują ciągłość istotną z perspektywy porównań między cyklami. Zostały jednak zweryfikowane i zaktualizowane, tak by lepiej uwzględnić zmiany zachodzące we współczesnym świecie, szczególności w zakresie korzystania z umiejętności rozumienia tekstu i umiejętności matematycznych, a także sposób pomiaru (wyłącznie pomiar z wykorzystaniem komputera).

Założenia teoretyczne poszczególnych cykli badania PIAAC są dostępne na stronie OECD.

.

Raporty krajowe – Polska

Raporty krajowe są opracowywane przez krajowe zespoły badawcze. Polskie raporty zawierają bardziej szczegółowe omówienie wyników dotyczących Polski i polskich respondentów.

PIAAC 2023

20250310113459 kilka slow o metodyce pracy nauczyciela jpg

Umiejętności na polskim rynku pracy. Raport tematyczny z badania PIAAC 2023.

Michał Sitek, Paweł Penszko

Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2025

Zobacz publikację

 

PISA 2018 wyniki raport

Główne wyniki międzynarodowego badania umiejętności dorosłych PIAAC 2023

Michał Sitek, Artur Pokropek, Paweł Penszko, Katarzyna Chyl, Jacek Haman

Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych, 2024

  Zobacz publikację

 

PIAAC 2013

PISA 2018 wyniki raport

Krajowy raport z 1 cyklu badania PIAAC

Rynko, M. (red.) (2013). Umiejętności Polaków – wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC)

Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych

Zobacz publikację

 

PISA 2018 wyniki raport

Raport z badania postPIAAC

Chłoń-Domińczak, A, Palczyńska, M. (2015). Rynek pracy a kompetencje Polaków – wybrane wyniki badania postPIAAC

Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych

 Zobacz publikację

 

Raporty międzynarodowe

Raporty międzynarodowe prezentujące wyniki poszczególnych edycji badania oraz inne publikacje i materiały dotyczące badania są dostępne na stronie  OECD

 

PIAAC 2018–2024

Badanie prowadzone w latach 2018–2014. Polska wzięła udział w pierwszej rundzie badania realizowanej wśród respondentów w latach 2022–2023. Ogłoszenie głównych wyników tej rundy badania odbyło się10 grudnia 2024 roku. Jednocześnie OECD udostępniło zbiory danych pozwalające na samodzielne analizy. W drugim kwartale 2025 roku IBE PIB udostępni dodatkowe dane wynikowe z badania PIAAC zrealizowanego w Polsce.

PISA

Organizator: Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) 

Przedmiot badania: Umiejętności dorosłych z zakresu rozumienia tekstu, rozumowania matematycznego i rozwiązywania problemów (w pierwszym cyklu rozwiązywania problemów z wykorzystywaniem nowych technologii), podstawowe informacje na temat dorosłych, ich wykształcenia i aktywności edukacyjnej, statusu na rynku pracy, wykorzystywania umiejętności w życiu codziennym i pracy, opinii i postaw związanych z kształceniem

Uczestnicy badania: Osoby w wieku 16–65 lat

Cykle badania: 2011–2017, 2018–2024
Wszystkie edycje z udziałem Polski.

Próba: Losowa próba osób w wieku 16–65 lat przebywających stale na terenie kraju i nie mieszkające w instytucjach zamkniętych 

Przebieg badania: Przeszkolony ankieter przeprowadza wywiad kwestionariuszowy z uczestnikiem badania w jego domu, a następnie uczestnik bierze udział w badaniu umiejętności - rozwiązuje zestawy zadań.

Narzędzia badawcze: W pierwszym cyklu forma komputerowa (computer-based assessment)  lub papierowa (paper-based assessment), w drugim cyklu wyłącznie forma komputerowa (tablet lub komputer)