bip 900facebookyoutube
aktualnosci

seminarium16 m

Goście z Estonii

Wymieniamy doświadczenia dotyczące nauczania matematyki, podstaw programowych i mierzenia umiejętności matematycznych. Gości w Instytucie Badań Edukacyjnych przywitał Dyrektor dr hab Piotr Mikiewicz. Więcej
ikonkaCEF

Wyjątkowe lekcje w kinie czas zacząć!

ak powstaje dubbing? Jak tworzy się efekty specjalne? Czym jest język filmu? A także jak bezpiecznie korzystać z Internetu? - Wystartowały „Lekcje w kinie” o tematyce filmowej i medialnej. Więcej
logokongresuikonka

Zaproszenie na Kongres Edukacja i Rozwój

W ramach IV Kongresu Edukacja i Rozwój zapraszamy dyrektorów szkół zawodowych wraz z nauczycielami i innymi pracownikami szkoły, a także kadrę placówek doskonalenia nauczycieli oraz centr kształcenia zawodowego i ustawicznego na specjalistyczny panel dotyczący edukacji zawodowej w którym wezmą udział eksperci IBE. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Konkurs na stanowiska w Szkołach Europejskich

Minister Edukacji Narodowej poszukuje kandydatów na stanowiska: 1. zastępcy dyrektora do spraw szkoły podstawowej i przedszkola w Szkole Europejskiej w Brukseli (Bruksela I), 2. kierownika Wydziału Matury Europejskiej w Biurze Sekretarza Generalnego  Więcej
edukacja

Education czyli Edukacja

Redakcja kwartalnika naukowego EDUKACJA zaprasza do lektury wydania specjalnego EDUKACJA. An interdisciplinary approach. W najnowszym tomie naszego pisma prezentujemy anglojęzyczne wersje najciekawszych artykułów opublikowanych w EDUKACJI w latach 2015–2016. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Nasi ludzie w ECVET

Agata Poczmańska i Wojciech Stęchły zostali powołani do grupy ekspertów ECVET, czyli europejskiego systemu akumulowania i przenoszenia osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym.  Więcej
14937240 1221050324585067 8258527157774036378 n

Uczniowie do władzy

Sejm dzieci i młodzieży obraduje tylko jeden dzień w roku. Tutaj jest opcja na bardziej regularną formę nacisku na Annę Zalewską. MEN ogłosił nabór do drugiej kadencji Rady Dzieci i Młodzieży Rzeczypospolitej Polskiej przy Ministrze Edukacji Narodowej.
Żeby znaleźć się w tym gronie trzeba spełniać kilka warunków: mieć odpowiedni wiek (13-21 lat), być uczniem gimnazjum lub szkoły ponadgimnazjalnej, wypełnić odpowiednie papiery i przesłać je do Ministerstwa Edukacji Narodowej. Więcej
DSC 0023

Wiele zrobiliśmy, ale wiele przed nami

Jesteśmy na półmetku naszego zadania, czyli wsparcia pierwszego etapu wdrażania Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Dlatego spotkaliśmy się z naszymi partnerami, żeby przedyskutować to co się wydarzyło przez ostatnie prawie półtora roku i jakie mamy plany na przyszłość. Więcej
Instytut Badań Edukacyjnych

Seminarium informacyjne dla podmiotów zainteresowanych włączeniem kwalifikacji rynkowych do ZSK.

Jak przygotować wniosek o włączenie kwalifikacji rynkowej do ZSK? Jak opisać efekty uczenia się wymagane dla kwalifikacji? Co to jest Polska Rama Kwalifikacji i jak z niej korzystać? Jak odbywa się przypisanie poziomu PRK do kwalifikacji? Na te i inne pytania związane z ZSK odpowiedzą eksperci Instytutu Badań Edukacyjnych podczas bezpłatnego seminarium informacyjnego. Więcej
ewaster

W piątek IBE na zielono – spotkanie „Green skills in Poland”

Na co dzień segregujemy śmieci, zbieramy baterie i nakrętki, oszczędzamy prąd, a najczęściej przyjeżdżamy do pracy rowerem lub komunikacją miejską. A tak poza tym bierzemy udział w międzynarodowych projektach, które pomagają Matce Ziemi. Tym razem zapraszamy w piątek na spotkanie „Green skills in Poland. Promotional and networking event", Więcej

Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów (PISA)

O badaniu



Badanie PISA (Programme for International Student Assessment – Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów) realizowane jest przez międzynarodowe konsorcjum nadzorowane przez OECD (Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) i przedstawicieli krajów członkowskich. Jest to największe międzynarodowe badanie umiejętności uczniów na świecie. Realizowane co 3 lata od 2000 roku we wszystkich krajach OECD, a także w kilkudziesięciu krajach partnerskich. Polska od początku uczestniczy w badaniu. Wyniki uzyskane w badaniu są w pełni porównywalne z wcześniejszymi edycjami badania PISA w Polsce.

W Polsce badanie PISA od 2000 roku prowadził Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. W 2013 . Ministerstwo Edukacji Narodowej podjęło decyzję o przekazaniu prowadzenia kolejnej edycji badania PISA Instytutowi Badań Edukacyjnych. W realizację badania PISA zaangażowana jest od 2000 roku grupa naukowców, która tworzy interdycyplinarny zespół badawczy PISA.

Realizowane jest co 3 lata i za każdym razem jedna z dziedzin: umiejętności matematyczne, czytanie i interpretacja, rozumowanie naukowe – jest dziedziną wiodącą. W 2012 r. były to umiejętności matematyczne.  W Polsce, jak w poprzednich edycjach,  badanie przeprowadził zespół ekspertów Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Do głównego badania PISA dołączane są komponenty dodatkowe, zarówno o charakterze „opcji narodowych” – w tym wypadku badanie uczniów szkół ponadgimnazjalnych, jak i opcjonalnych badań międzynarodowych, w tym badania z wykorzystaniem technik komputerowych czy, jak w edycji PISA 2012, testy rozszerzające zakres badania PISA o owe obszary – w tym wypadku kompetencji finansowych.

Badanie OECD PISA jest badaniem piętnastolatków – uczniów, którzy w roku poprzedzającym badanie ukończyli lat 15; w 2012 roku byli to uczniowie z rocznika 1996 r. W roku 2012 badanie OECD PISA towarzyszył dodatkowy komponent, obejmujący uczniów szkół ponadgimnazjalnych.  

W każdej edycji badania jedna z jego dziedzin: umiejętności matematyczne, czytanie i interpretacja, rozumowanie naukowe – jest dziedziną wiodącą. W 2012 r. były to umiejętności matematyczne, w 2015 r. .
 
Do głównego badania PISA dołączane są również komponenty dodatkowe, zarówno o charakterze „opcji narodowych” – w Polsce w 2012 r. było to badanie uczniów szkół ponadgimnazjalnych, jak i opcjonalnych badań międzynarodowych, w tym badania z wykorzystaniem technik komputerowych czy, jak w edycji PISA 2012, testy rozszerzające zakres badania PISA o nowe obszary – w tym wypadku kompetencje finansowe.

Badanie OECD PISA jest badaniem piętnastolatków – uczniów, którzy w roku poprzedzającym badanie ukończyli lat 15; w 2012 roku byli to uczniowie z rocznika 1996 r.


Polskie reformy edukacji a PISA

Program PISA towarzyszy polskim reformom od pierwszego pomiaru w 2000 roku, kiedy to dostarczył ostatniej fotografii systemu szkolnego opartego na ośmioklasowej szkole podstawowej i czteroletnim liceum. Okazało się wówczas, że aż 23% absolwentów ośmioletniej szkoły powszechnej nie dysponuje umiejętnością czytania i interpretacji na satysfakcjonującym poziomie. Uczniowie ci trafiali zapewne w większości do zasadniczych szkół zawodowych, ucząc się w nich zawodu, ale nie budując kompetencji potrzebnych do potencjalnego przekwalifikowania się. Jeśli zasilili potem armię trwałych bezrobotnych, nie potrafili się przekwalifikować, uczyć się w dorosłym życiu, to dlatego, że brakowało im wymienionych umiejętności.
W 2003 roku, gdy badaniami objęty był drugi rocznik nowoutworzonych gimnazjów, polskim osiągnięciem w badaniu PISA stało się zmniejszenie odsetka uczniów z najniższymi umiejętnościami. Wydłużenie o rok jednolitego kształcenia ogólnego zaowocowało lepszymi wynikami, ale nie przekraczały one średnich wyników dla krajów OECD. Rok 2006 potwierdził trwałość tych rezultatów, ale poza czytaniem i interpretacją nie zaowocował dalszą poprawą osiągnięć szkolnych.

PISA 2018



Instytut Badań Edukacyjnych rozpoczął realizację badania pilotażowego Programu Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów 2018 (Programme for International Student Assessment - PISA) – międzynarodowego badania koordynowanego przez OECD. W marcu 2017 roku przeprowadzony zostanie pilotaż badania PISA. Szkoły i uczniów do badania wylosowano w porozumieniu z międzynarodowym konsorcjum realizującym badanie na poziomie międzynarodowym.

PISA 2015



Wyniki badania PISA 2015

10 miejsce w Unii Europejskiej w rozumowaniu w naukach przyrodniczych, 4 w czytaniu i interpretacji, 6 w matematyce. Polscy uczniowie osiągnęli wyniki powyżej średniej OECD we wszystkich trzech obszarach objętych badaniem: rozumowania w naukach przyrodniczych, czytania i interpretacji, umiejętności matematycznych. Jednak ich wyniki są niższe niż podczas poprzedniej edycji badania w 2012 r. Po raz pierwszy uczniowie rozwiązywali zadania na komputerach, nie „na papierze”.

Raport PISA 2015 rozszerzony
Raport PISA 2015
Prezentacja wyników PISA 2015
Materiał prasowy


ZADANIA PISA 2015

czytaniematematykanauk przyrrozw probl

 


Badanie PISA (Programme for International Student Assessment – Program Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów) realizowane jest przez międzynarodowe konsorcjum nadzorowane przez OECD (Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) i przedstawicieli krajów członkowskich. Jest to największe międzynarodowe badanie umiejętności uczniów na świecie. Jest ono realizowane co 3 lata od 2000 roku we wszystkich krajach OECD, a także w kilkudziesięciu krajach partnerskich. W roku 2015 wprowadzono istotne zmiany w metodologii badania, w szczególności przejście na pomiar komputerowy. Co oznacza, że po raz pierwszy uczniowie rozwiązywali zadania na komputerach, a nie „na papierze”. Dokonano wszelkich starań, by zachować porównywalność wyników w czasie, choć należy mieć świadomość, że tego typu zmiana oznacza, iż nie można mieć całkowitej pewności, czy i w jakim stopniu sposób przeprowadzenia badania wpłynął na wyniki. Obniżenie wyników pomiędzy latami 2012 i 2015 odnotowano w większości krajów OECD.

 

Polska od początku uczestniczy w badaniu. Do 2012 prowadził je Instytut Filozofii i Socjologii PAN, od 2013 – Instytut Badań Edukacyjnych. W realizację badania PISA zaangażowana jest od 2000 roku grupa naukowców, która tworzy interdycyplinarny zespół badawczy PISA.

W każdej edycji badania jedna z dziedzin: czytanie i interpretacja, umiejętności matematyczne, rozumowanie w naukach przyrodniczych – jest dziedziną wiodącą. W 2015 r. było to rozumowanie w naukach przyrodniczych.

Badanie OECD PISA jest badaniem piętnastolatków – uczniów, którzy w roku poprzedzającym badanie ukończyli lat 15; w 2015 roku byli to uczniowie z rocznika 1999 r.
W PISA 2015 uczestniczyło ponad 500 tys. uczniów z 72 krajów i regionów.

Główne wyniki
Rozumowanie w naukach przyrodniczych: wynik polskich uczniów to 501 pkt – o 24 pkt. mniej niż w 2012 r.  Spośród krajów Unii Europejskiej lepsze wyniki od Polski uzyskało 6 krajów. Wynik polskich uczniów jest zbliżony do wyników piętnastolatków z Irlandii, Belgii, Danii, Portugalii, Norwegii, USA, Austrii i Szwecji – różnice między Polską a tymi krajami były nieistotne statystycznie. Daje nam to dziesiąte miejsce wśród krajów Unii Europejskiej, a siódme, gdyby brać pod uwagę tylko różnice istotne statystycznie. W czołówce krajów osiągających najwyższe wyniki w badaniu kompetencji przyrodniczych znajdują się kraje Dalekiego Wschodu, a także Finlandia, Estonia i Kanada. Pierwsze miejsce zajmuje Singapur (556 pkt). Z krajów europejskich przoduje Estonia z wyni¬kiem 534 punktów, a w czołówce znajduje się też Finlandia (531 pkt).

W czytaniu i interpretacji  średni wynik Polski to 506 pkt – o 12 pkt mniej niż w 2012 r.  W UE lepsze wyniki od polskich gimnazjalistów uzyskali tylko uczniowie z Finlandii, Irlandii i Estonii (wynik uczniów z Niemiec jest wyższy, ale różnica jest nieistotna). Lepsze średnie wyniki osiągnęli uczniowie z trzech krajów: Finlandii, Irlandii, Estonii, a wliczając wszystkie kraje europejskie, na czwartym w Europie (bo lepsi są także Norwegowie). Wśród krajów świata Polska znalazła się na 13 miejscu. Warto zaznaczyć, że jedynie 9 krajów uzyskało wynik statystycznie istotnie lepszy od Polski, zaś w przypadku 3 ich przewaga mieściła się w granicach błędów losowych.

Średni wynik polskich uczniów w zakresie matematyki to 504 pkt., o 14 pkt mniej niż w 2012 r.  W Europie jesteśmy na 8. pozycji. Wynik polskich uczniów jest zbliżony do wyników Belgii, Niemiec, Irlandii i Norwegii. W UE lepsze od Polski wyniki uzyskało 5 krajów:  Estonia, Holandia, Dania, Finlandia i Słowenia.

W zakresie rozumowania w naukach przyrodniczych odsetek uczniów najsłabszych, czyli poniżej drugiego poziomu umiejętności, w roku 2015 wyniósł 16,3%  (w 2012 r. było to 9%, a w 2006 17%). Trudno jednoznacznie określić, na ile zmiana pomiędzy latami 2012 a 2015 wynikała z zastosowania pomiaru komputerowego. Podobne zmiany nastąpiły w pozostałych dziedzinach: w matematyce – 17,2% w 2015 r. (w 2012r. – 14,4% ), a w zakresie czytania i interpretacji – 14,4% (w 2012 r. – 10,6%). Analogicznie uczniów z najlepszymi wynikami w rozumowaniu w naukach przyrodniczych było 7,3% w 2015 r. (w 2012 r. – 10,8%, a w 2006 – 6,8%). W matematyce w 2015 r. najlepszych uczniów było 12,2% (w 2012 r. – 16,7%), a w czytaniu – 8,2% (w 2012 r. – 10,1%). Ze względu na zmianę techniki pomiaru wydaje się, że ważniejsze jest odniesienie polskich wyników do wyników innych krajów. Zarówno pod względem od¬setka najlepszych, jak i najsłabszych uczniów wynik Polski jest lepszy niż średnio w krajach OECD, z wyjątkiem odsetka uczniów najlepszych w czytaniu i interpretacji, który jest nieco niższy i obszar ten wymaga wsparcia.

W rozumowaniu w naukach przyrodniczych w 2015 r. średni wynik chłopców w krajach OECD wyniósł 495 punktów i był o 4 pkt. wyższy od średniego wyniku dziewcząt. W Polsce średni wynik dziewcząt wyniósł 498 pkt., podczas gdy chłopcy osiągnęli 504 pkt. 

Także w zakresie matematyki odnotowano przewagę chłopców: ich średni wynik to 511 punktów, a dziewcząt – 499 punktów. Po raz pierwszy od lat przewaga chłopców nad dziewczętami
w matematyce jest istotna statystycznie (w latach 2009 i 2012 wynosiła tylko 4 punkty). Przewaga chłopców w tej dziedzinie dotyczy także dolnego i górnego krańca skali umiejętności – wśród najsłabszych uczniów (najniższy decyl) wyniki chłopców są o 9 punktów wyższe niż dziewcząt, a wśród najlepszych aż o 19 punktów wyższe.

Natomiast w zakresie czytania i interpretacji dziewczęta są zdecydowanie lepsze: w Polsce różnica wyniosła 30 pkt na korzyść dziewcząt, jest ona zbliżona do średniej OECD (27 p.). Dziewczęta uzyskały 521 pkt, a chłopcy 491.

We wszystkich trzech dziedzinach chłopcy poprawili swoje wyniki względem dziewcząt pomiędzy latami 2012 a 2015, ale trudno określić czy i w jakim stopniu wpłynęła na to zmiana pomiary na komputerowy. Wymaga to odrębnych badań.

Postawy uczniów wobec nauk przyrodniczych oraz oczekiwania względem kariery zawodowej

W badaniach z 2006 oraz 2015 pytano uczniów o różne aspekty ich postaw wobec nauk przyrodniczych, w tym, czy uczenie się przedmiotów przyrodniczych oraz poznawanie zagad¬nień naukowych sprawia im przyjemność i daje satysfak¬cję. Na podstawie tych odpowiedzi opracowano wskaźnik satysfakcji z uczenia się przedmiotów przyrodniczych (en¬joyment of learning science). Krajami, w których wskaźnik ten wzrósł najbardziej między badaniami 2006 i 2015, były Irlandia
i Polska (Wykres 9).

Uczniowie byli też pytani o to, jak sądzą, jaki zawód będą wykonywać w wieku 30 lat. Odsetek uczniów wskazujących na zawody związane z nauką zmniejszył się, w porównaniu z 2006 r. z ok. 26 do 21 procent. Między 2006 a 2015 nie zmienił się odsetek uczniów wskazujących na zawody inżynierskie i bezpośrednio związane z nauką (te zawody wskazało w 2015 r. ok. 6% uczniów), zwiększył się odsetek wskazujących na zawody medyczne (wzrost z 8 do 12%), zmniejszył się natomiast odsetek uczniów wskazujących na zawody informatyczne (z 6 do 1%) oraz pozostałe zawody związane z nauką (z 6 do 1%).

Badanie PISA 2015 zostało zrealizowane na ogólnopolskiej próbie losowej 160 szkół gimnazjalnych oraz 10 szkół ponadgimnazjalnych. Wylosowana próba objęła ponad 5000 uczniów, którzy rozwiązywali zadania testowe wyłącznie na komputerach. Badanie głowne poprzedziło badanie pilotażowe Instytut Badań Edukacyjnych samodzielnie przeprowadził cały etap badania próbnego PISA 2015. Na uwagę zasługuje fakt, że po raz pierwszy pilotaż dotyczył realizacji testów obowiązkowo w formie komputerowej. Pilotaż był realizowany od 3 do 21 marca 2014 w 56 szkołach na terenie całej Polski i objął ponad 2400 uczniów. W części szkół realizowane były sesje wyłącznie na komputerach w części w wersji „papierowej” oraz na komputerach.

PISA 2012

Polscy 15-latkowie rzadko mają konta w banku, ale z finansami sobie radzą
W raporcie krajowym PISA 2012 oprócz wyników głównego badania można wyczytać też, jak gimnazjaliści radzili sobie z komputerem. Po raz pierwszy sprawdzono, jakie mają umiejętności finansowe
Czytaj więcej

Tegroczni maturzyści w I klasie szkoły ponadgimnazjalnej byli na poziomie gimnazjalistów
Uczniowie I klas szkół ponadgimnazjalnych, czyli tegoroczni maturzyści, w 2012 r. mieli takie same umiejętności, jak ich rok młodsi koledzy z gimnazjum – wskazuje badanie towarzyszące badaniu PISA
Czytaj więcej

Do pobrania: Pełen raport krajowy badania PISA 2012

  Wstępne wyniki PISA 2012 opublikowane w grudniu 2013 r.

informacje o wynikach PISA 2012 Wyniki badania w Polsce – PISA 2012
matematyka PISA 2012 Umiejętności matematyczne – PISA 2012
Przyroda PISA 2012 Rozumowanie w naukach przyrodniczych – PISA 2012
czytanie PISA 2012 Czytanie i interpretacja – PISA 2012

Badanie PISA przeprowadził zespół Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Więcej na www.ifispan.waw.pl

PISA 2012 roku

W 2012 r. w matematyce (mathematical literacy), która stanowiła główną dziedzinę pomiaru w 2012 roku, uczniowie z Holandii (z wynikiem 523p.) okazali się najlepsi w Unii Europejskiej, ale pięciopunktowa różnica, która dzieli od nich polskich uczniów, jest mniejsza niż błąd pomiaru, czyli nieistotna statystycznie. Zatem Holendrzy muszą podzielić się pierwszym miejscem z kolegami z innych krajów, w tym Polski. Podobnie jest z czytaniem i interpretacją (reading literacy). Uczniowie fińscy obronili swój tytuł mistrzów Europy, ale tym razem muszą się nim podzielić ze swoimi rówieśnikami z Irlandii i Polski, gdyż różnice między tymi krajami są nieistotne statystycznie. W rozumowaniu w naukach przyrodniczych (scientific literacy) polscy uczniowie osiągnęli trzecie miejsce wśród krajów Unii, po Finlandii i Estonii.
Badanie PISA 2012 pokazało, że polskie szkoły lepiej niż w poprzednich dekadach rozwijają u uczniów umiejętność samodzielnego myślenia. Można mówić o przełomie w nauczaniu matematyki. O ile do roku 2009 polscy uczniowie wykazywali się głównie umiejętnościami prostymi, wymagającymi jedynie zastosowania gotowego algorytmu, w ten sposób osiągając średni wynik wśród krajów OECD, o tyle w 2012 roku, nie tracąc tych umiejętności, przewyższyli uczniów z innych krajów także w rozwiązywaniu zdecydowanej większości zadań na rozumowanie.

Być może przezwyciężona została słabość polskiej szkoły, którą sygnalizowaliśmy we wszystkich poprzednich raportach, polegająca na skupieniu uwagi na umiejętnościach odtwórczych. Umiejętność rozumowania zwiększyła się we wszystkich grupach uczniów, zarówno wśród najsłabszych i tych po środku skali, jak i u najlepszych. Można więc przypuszczać, że nauczyciele gimnazjów potrafią radzić sobie ze zróżnicowaną młodzieżą. W efekcie Polska znacząco ograniczyła odsetek najsłabszych uczniów i jednocześnie zwiększyła odsetek najlepszych. Postęp w uczeniu jednych nie dokonał się kosztem drugich.

Przypomnijmy najważniejsze wyniki badania głównego:

  • Wyniki polskich uczniów w zakresie umiejętności matematycznych (mathematical literacy) dają im pierwsze miejsce w Unii Europejskiej, na równi z uczniami Holandii, Estonii i Finlandii. Średni wynik z matematyki polskich uczniów wzrósł aż o 23 punkty. Polska jest jedynym krajem europejskim, który tak znacznie poprawił wyniki. Zaszła również znacząca zmiana w zakresie umiejętności złożonych: polscy uczniowie rozwiązują zadania dotyczące rozumowania i argumentacji oraz użycia i tworzenia strategii lepiej niż uczniowie z krajów OECD.
  • W zakresie rozumowania w naukach przyrodniczych (scientific literacy) wynik polskich uczniów poprawił się o 18 punktów, co lokuje Polskę w czołówce badanych krajów. W UE lepsze wyniki uzyskali jedynie uczniowie z Finlandii i Estonii.
  • W badaniu umiejętności czytania i interpretacji (reading literacy) polscy uczniowie znaleźli się na czołowym miejscu w UE, na równi z uczniami z Finlandii i Irlandii. Średni wynik z czytania polskich uczniów poprawił się o 18 punktów.
  • Znacznie zmniejszył się odsetek uczniów mających bardzo niski poziom umiejętności, czyli zagrożonych wykluczeniem społecznym: w zakresie matematyki wynosi już tylko 14,4% (w 2009 r. było to 20,5% ), w zakresie rozumowania naukowego w przedmiotach przyrodniczych – 9% (w 2009 r. – 13,1%), a w zakresie czytania – 10,6% (w 2009 r. – 15%). Tym samym polski system edukacji już w 2012 roku zrealizował cel postawiony dla całej Unii Europejskiej na rok 2020, by wskaźnik ten był niższy niż 15%.
  • Wzrosła grupa uczniów o najlepszych wynikach. W matematyce w 2012 r. najlepszych uczniów było aż 16,7% (w 2009 r. – 10,4%), w naukach przyrodniczych było ich 10,8% (w 2009 r. – 7,6%), a w czytaniu – 10,2% (w 2009 r. – 7,2%).

Należy przypomnieć, że rok 2012 był też rokiem egzaminu gimnazjalnego w nowej formule, według nowe podstawy programowej. Czy więc wyniki polskich uczniów w PISA 2012 były efektem jednorazowej mobilizacji uczniów i nauczycieli, czy też pokazują trwały trend poprawy jakości nauczania, okaże się to podczas kolejnych edycji badania.
Opcja komputerowa w 2012 r.

W badaniu PISA 2012 sprawdzano biegłość w wykorzystaniu technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK)  w trzech formach: w formie zadań dotyczących dwóch głównych dziedzin pomiaru wykonywanych na komputerze, w komponencie dotyczącym wykorzystania TIK w domu i szkole oraz w komponencie dotyczącym rozwiązywania problemów.
W badaniu polscy uczniowie po raz pierwszy otrzymali do rozwiązania zadania sprawdzające umiejętności matematyczne w wersji elektronicznej (tzw. opcja komputerowa) Natomiast po raz drugi odpowiadali na pytania w wersji elektronicznej z zakresu czytania i interpretacji (poprzednio w 2009 r.). Były to inne zadania niż te użyte w wersji papierowe i mierzyły nieco inne umiejętności. Niektóre zadania można byłoby rozwiązać na papierze, inne można było wykonać wyłącznie na komputerze.
We wszystkich obszarach polscy uczniowie wypadli poniżej średniej OECD, co było dużym zaskoczeniem, zważywszy na bardzo dobre wyniki w pomiarze głównym wykonywanym na papierze.

W zakresie matematyki polscy uczniowie uzyskali  489 punktów, czyli poniżej średniej OECD. Polska nie jest tu wyjątkiem – innymi takimi krajami są także np. Słowenia i Izrael. Jest również kilka krajów, w których sytuacja jest odwrotna – uzyskały one znacznie wyższe wyniki w opcji komputerowej niż w części papierowej. Do tych krajów należą Francja, Włochy, USA i Słowacja. Średni wynik polskich uczniów nie różnił się statystycznie istotnie od wyników uczniów z Włoch, USA, Norwegii, Słowacji, Danii, Irlandii, Szwecji, Rosji, Portugalii i Słowenii.

Jednym z  problemów, który uwidocznił się w badaniu PISA w opcji komputerowej – matematyka, był brak umiejętności wpisywania tekstu do komputera. Z kolei w komputerowej opcji PISA 2012 średni wynik polskich uczniów w zakresie czytania wyniósł 477 punktów, co oznacza, że był niższy od średniej OECD o 20 punktów. Jedną z przyczyn tej sytuacji może być fakt, że polscy uczniowie rzadko mają do czynienia z komputerem i tekstami elektronicznymi w sytuacji edukacyjnej. Ponieważ podstawa programowa nauczania języka polskiego w gimnazjum zawiera zapisy dotyczące odbioru tekstów elektronicznych, wydaje się, że ten obszar jest wciąż zaniedbany w edukacji polonistycznej.

Wpływ na wynik badania mogła mieć także sama organizacja badania – w teście komputerowym brali udział uczniowie, którzy tego samego dnia wcześniej wypełniali test papierowy. Powodem do zadowolenia może być fakt, że w porównaniu z poprzednią edycją, uczniowie polscy wypadli lepiej.

Wyniki polskich uczniów w czytaniu i interpretacji polepszyły się w porównaniu z edycją z roku 2009 w przybliżeniu o 10 punktów, co oznacza, że zmniejszył się dystans między wynikami polskich uczniów a średnią OECD. Jakkolwiek zmiana pozytywna jest zauważalna, to jednak wyniki polskich uczniów były niższe w opcji komputerowej badania niż wyniki ich rówieśników z badanych krajów.


Rozwiązywanie problemów w 2012 r.

Rozwiązywanie problemów było dodatkowym, opcjonalnym pomiarem przeprowadzonym w 2012 roku w formie badania komputerowego. W tej części badania uczestniczyły 44 kraje i regiony, w tym 28 krajów OECD. Zadania osadzono w sytuacjach, z którymi uczniowie spotykają lub mogą spotkać się w codziennym życiu. Do rozwiązywania zadań wystarczająca była podstawowa umiejętność posługiwania się myszką i klawiaturą.



  • Najlepsze wyniki uzyskali uczniowie z Singapuru, Korei i Japonii. Średni wynik polskich uczniów to 481 punktów. Jest to wynik niższy od średniej OECD. Jeśli uwzględnić błąd pomiaru, to oszacowanie polskiego wyniku nie różni się od wyniku uczniów ze Szwecji, Rosji, Słowacji, Hiszpanii, Słowenii i Serbii.
  • Polska należy do krajów, w których z rozwiązywaniem problemów poradzili sobie gorzej i mocni, i słabi uczniowie.
  • Polscy uczniowie nieco lepiej radzili sobie z zadaniami wymagającymi przekształcenia abstrakcyjnego problemu na konkretne rozwiązanie, czyli na przyjęciu i realizacji konkretnej strategii działania. Umiejętność ta charakteryzuje uczniów, którzy są dobrzy w stosowaniu posiadanej wiedzy i umiejętności.
  • Więcej problemów sprawiały polskim uczniom zadania wymagające wytworzenia nowej wiedzy, umiejętności kwestionowania założeń, zadawania pytań, tworzenia i eksperymentowania z różnymi sposobami rozwiązywania czy myśleniem abstrakcyjnym. Ten rodzaj umiejętności charakteryzuje uczniów, którzy szybko się uczą, potrafią łatwiej odnaleźć się w nieznanej sobie sytuacji. W tego rodzajach zadaniach najlepiej radzili sobie uczniowie z krajów i regionów azjatyckich.
  • Polscy uczniowie relatywnie słabo radzili sobie z zadaniami interakcyjnymi – podobnie zresztą jak ich rówieśnicy z krajów skandynawskich czy innych krajów Europy Środowej, ale też niektórych krajów i regionów azjatyckich. Pod tym względem najlepsze wyniki osiągnęli uczniowie z Irlandii, Stanów Zjednoczonych i Korei.


Takie wyniki polskich uczniów świadczą o  schematyczności nauczania. Szkoła ćwiczy myślenie odtwórcze, podczas gdy w problemach życia codziennego czy wymaganiach bardziej złożonych zadań zawodowych droga od problemu do rozwiązania jest dużo dłuższa i w większym stopniu wymaga selekcji informacji, radzenia sobie z niepewnością i wielością możliwych rozwiązań. Ważna staje się wówczas umiejętność wytwarzania różnych rozwiązań czy poszukiwania nietypowych dróg rozwiązania problemu.


Wykorzystanie TIK w szkole i w domu w 2012 r.

W 24 krajach uczestniczących w badaniu PISA, ankiety wypełniane przez uczniów uzupełniono o dodatkowy moduł zawierający pytania pozwalające porównać dostęp 15-latków do TIK oraz sposobów wykorzystania TIK w szkole i w domu. Stwierdzono:



  • Między 2000 a 2012 rokiem znacząco poprawił się dostęp 15-latków do TIK. O ile w 2000 roku był on gorszy niż w większości krajów OECD, to w 2012 roku nie odbiegał już od poziomu dostępu do nowych technologii 15-latków w innych krajach europejskich. Oznacza to także, że polscy 15-latkowie później zaczęli używać komputerów niż ich rówieśnicy w bogatszych krajach. Gorsza jest natomiast deklarowana przez polskich uczniów dostępność nowych technologii w szkole.
  • Polscy 15-latkowie relatywnie często korzystają z TIK w domu, zarówno dla przyjemności, jak i do celów związanych z nauką. Chłopcy spędzają przy komputerze więcej czasu niż dziewczęta – zwłaszcza jeśli chodzi o gry komputerowe. W zwykłe dni tygodnia połowa polskich uczniów korzysta z Internetu więcej niż 2 godziny dziennie.
  • Polscy uczniowie zdecydowanie rzadziej od uczniów z innych krajów korzystają z nowych technologii w szkole. Jednak pod tym względem nie odbiegamy od wielu krajów osiągających dobre wyniki w badaniu PISA.
  • Najlepsze wyniki osiągają ci uczniowie, którzy wykorzystują TIK od 2 do 4 godzin dziennie.
  • Umiejętności finansowe w 2012 r.
  • W badaniu umiejętności finansowych (financiale literacy) uczestniczyło 18 krajów, w tym 13 krajów OECD. Po raz pierwszy sprawdzono umiejętności młodzieży dotyczące spraw finansowych w tak szerokim zakresie.
  • Polska osiągnęła wynik nieco powyżej średniej krajów OECD uczestniczących w  badaniu;
  • Mamy mniej uczniów o najniższych kompetencjach finansowych niż średnio ma to miejsce w krajach OECD, ale też mniej tych, którzy wykazali się najlepszymi kompetencjami;
  • Wśród wszystkich krajów uczestniczących badaniu w Polsce było najmniej 15-latków z własnym kontem w banku – 15%.

Badanie I klas uczniów szkół ponadgimnazjalnych

W części krajowej badania PISA 2012 dokładnie te same zadania, co gimnazjaliści, rozwiązywali również uczniowie I klas szkół ponadgimnazjalnych. Uzyskane przez nich wyniki wskazują, że od 2006 r. umiejętności uczniów klas I się nie zmieniły.

Porównując wyniki gimnazjalistów i uczniów klas ponadgimnazjalnych można zauważyć, że uczniowie gimnazjum osiągnęli prawie taki sam wynik, jak ich starsi o rok koledzy z I klasy szkoły ponadgimnazjalnej. Przyrost umiejętności gimnazjalistów, zaobserwowany podczas PISA 2012, był zatem równoważny jednemu dodatkowemu rokowi nauki szkolnej.
Najlepsze wyniki w edycji badania z 2012 roku osiągnęły szkoły ogólnokształcące. Wyniki uczniów tych szkół są znacznie wyższe od wyników uczniów innych typów szkół. Najgorsze wyniki osiągają uczniowie zasadniczych szkół zawodowych.

Ciekawym zjawiskiem była  nieznaczna tendencja wzrostowa wyników w zakresie czytania i interpretacji uczniów zasadniczych szkół zawodowych. Należy jednak zauważyć, że powyżej 46% uczniów szkół zasadniczych nie osiągnęło pułapu 2. poziomu umiejętności w tej dziedzinie. Jest to ważny sygnał dla systemu edukacji w Polsce.

MEN
MRR
MNiSW
 
CKE
ORE
GUS
 
PTE
 
OSKKO
 
SIO/CIE
 
 
 COPYRIGHT ©  INSTYTUT BADAŃ EDUKACYJNYCH 2010-2012