Więcej niż prezenty: Jak tydzień projektowy i tutoring rówieśniczy budują relacje i empatię w SP 70 w Łodzi

Metryczka Projektu

• Szkoła: Szkoła Podstawowa Nr 70 im. Stanisława Wyspiańskiego w Łodzi
• Ambasador: Bogumiła Cichacz z Zespołem Nauczycieli
• Nazwa działania: „Więcej niż prezenty - Misja Prawdziwego Mikołaja”
• Skala: 161 uczniów, 11 nauczycieli
• Poziom nauczania: Edukacja wczesnoszkolna, Szkoła podstawowa (kl. 4-8)
• Realizowane elementy reformy: Tydzień projektowy, Ocena kształtująca / jej elementy, Współpraca nauczycieli, Praca metodą projektu
• Tagi: Kompetencje społeczno-emocjonalne; Metodyka i strategie nauczania; Kultura, sztuka i humanistyka

Kontekst i diagnoza: Skąd pomysł na zmianę?

Impuls do wdrożenia projektu wynikł z pilnej potrzeby zapewnienia równego dostępu do rozwoju kompetencji wszystkim uczniom oraz przełamania barier komunikacyjnych. Diagnoza szkolna wykazała, że integracja uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego (SPE) oraz dzieci z Ukrainy z pozostałymi rówieśnikami wymaga celowych, włączających działań.

Dotychczasowe, tradycyjne formy świętowania mikołajek często skupiały się na konsumpcjonizmie. Szkoła postawiła na zmianę modelu: od czekania na prezenty do aktywnego czynienia dobra. Celem stało się stworzenie bezpiecznego, zintegrowanego środowiska, w którym różnorodność grup służy nauce szacunku i zrozumienia odmienności kulturowych.

Strategia i zasoby: Jak zorganizowano pracę?
Kluczową decyzją było oparcie działań na metodzie projektowej i tutoringu rówieśniczym, realizowanych podczas regularnych lekcji. Strukturę organizacyjną oparto na podziale ról:

• Koordynatorzy (nauczyciele klas 4): Odpowiedzialni za mentoring i logistykę.
• Facylitatorzy (nauczyciele klas 1–3): Odpowiedzialni za merytorykę zadań.
• Mentorzy (uczniowie klas 4): Wspierający młodszych kolegów w organizacji pracy bez wyręczania ich w zadaniach.

Zaplecze merytoryczne i techniczne objęło wykorzystanie narzędzi takich jak Canva ZPE, sztuczna inteligencja (do tworzenia filmów motywujących) oraz szkolna infrastruktura: pracownia ceramiczna i studio telewizyjne. Koncepcję projektu celowo oparto na analizie zasobów kadrowych, angażując nauczycieli poprzez ich pasje i mocne strony.

Ograniczenia i wyzwania: Z czym trzeba było walczyć?

Proces wdrażania napotkał bariery o charakterze organizacyjnym i mentalnym:

• Logistyka: Wyzwaniem było zaplanowanie tygodniowego rozkładu zajęć tak, aby projekt nie zaburzał planu lekcji pozostałych nauczycieli.
• Metodyka: Praca w grupach mieszanych wiekowo i kompetencyjnie wymagała od nauczycieli dużej elastyczności w dostosowaniu metod do zróżnicowanych potrzeb uczniów.
• Opór przed nowym: Konieczne było oswojenie części kadry z nową ideą pracy metodą projektu oraz przełamanie lęku przed niepowodzeniem.
• Zasoby: Wyzwaniem był krótki czas na opracowanie projektu oraz ograniczone zaangażowanie rodziców na etapie ankietowania i obserwacji.

Opis praktyki: “Misja Prawdziwego Mikołaja” w działaniu

Projekt trwał pięć dni, a każda klasa realizowała dedykowane zadania pod okiem Mentorów z klasy 4:

• Działania badawcze: Uczniowie weryfikowali fakty i legendy o św. Mikołaju, korzystając z wydruków cyfrowych i materiałów źródłowych.
• Produkcja twórcza: Klasy 1–3 tworzyły lapbooki, plakaty oraz upominki. Klasa 3B pracowała nad namalowaniem „Szkolnego Kodeksu Dobrego Uczynku”.
• Akt wdzięczności: Klasa 3A przygotowała listę odbiorców i wykonała mikołajowe podziękowania dla pracowników administracji i obsługi szkoły.
• Rola klasy 4: Młodzi Mentorzy dokumentowali postępy przy użyciu smartfonów, pomagali w selekcji informacji i finalnie przygotowali „Raporty Mentorskie”, prezentując swoje doświadczenia z pracy nad projektem.

Metodyka: Narzędzia pedagogiczne

W projekcie zastosowano kompilację nowoczesnych strategii dydaktycznych:

• Metoda projektu: Podzielona na etapy: przygotowanie, planowanie, realizacja i uroczysty finał.
• Tutoring rówieśniczy: Modelowanie postaw przywódczych u starszych uczniów i wspieranie samodzielności u młodszych.
• Elementy Oceniania Kształtującego (OK): Jasno określone cele i kryteria sukcesu dla każdej grupy (np. poziom autonomii na poziomie 90%). Wykorzystano arkusze samooceny i oceny grupowej służące do głębokiej refleksji nad procesem uczenia się.
• Technologie: Wykorzystanie AI do generowania filmów wprowadzających w tematykę projektu.

Rezultaty i ewaluacja: Co się zmieniło?

Projekt przyniósł wymierne korzyści w obszarze relacji i kompetencji:

• Integracja: Bariery komunikacyjne i kulturowe naturalnie zanikły w obliczu wspólnego celu. Włączające działania projektowe okazały się najskuteczniejszą drogą do budowania spójnej społeczności.
• Samodzielność i sprawczość: Uczniowie klas 1–3 wykazali się dużą odpowiedzialnością w planowaniu, osiągając wysoką autonomię pracy grupowej.
• Kompetencje liderskie: Uczniowie klasy 4 opanowali sztukę liderowania bez wyręczania, co potwierdziły ich raporty i publiczne prezentacje.
• Klimat szkoły: Poprawiły się relacje na liniach nauczyciel–nauczyciel, uczeń–uczeń oraz nauczyciel–uczeń. Uczniowie czuli dumę z wykonanych dobrych uczynków.

Rekomendacje: Rady dla innych szkół

Na podstawie doświadczeń SP 70 w Łodzi sformułowano następujące wskazówki:

• Jasna koncepcja: Precyzyjne określenie tematu przewodniego i celów na samym początku jest fundamentem sukcesu.
• Wykorzystanie potencjału kadry: Warto opierać projekty na mocnych stronach i pasjach nauczycieli – to klucz do ich wysokiego zaangażowania.
• Przygotowanie materiałów: Gotowe „Karty Projektu” z harmonogramem i podziałem ról znacznie ułatwiają pracę uczniom i redukują chaos.
• Rola Mentora: Wprowadzenie tutoringu rówieśniczego buduje kompetencje przyszłości u obu stron – zarówno u wspierających, jak i wspieranych.
• Małe kroki w komunikacji: Warto zadbać o krótkie codzienne odprawy dla zespołu projektowego i wczesne informowanie wszystkich pracowników o planowanych działaniach.