Razem lepiej: Jak budowanie relacji i empatii zmienia klimat w klasach I-III

Metryczka Projektu

• Ambasador: Monika Markowicz
• Szkoła: Szkoła Podstawowa im. 11 Listopada w Rusi
• Nazwa działania: „Razem lepiej - rozwijanie współpracy, empatii i komunikacji w klasach I-III”
• Skala: 60 uczniów, 3 nauczycieli
• Poziom nauczania: Edukacja wczesnoszkolna
• Realizowane elementy reformy: Tydzień projektowy, Współpraca nauczycieli, Praca metodą projektu
• Tagi: Kompetencje społeczno-emocjonalne; Dobrostan; Metodyka i strategie nauczania

Kontekst i diagnoza: Dlaczego potrzebna była zmiana?

Impulsem do wdrożenia projektu była obserwacja zróżnicowanego poziomu umiejętności społecznych wśród najmłodszych uczniów. Nauczyciele zdiagnozowali konkretne trudności w komunikacji rówieśniczej, wyzwania związane ze współpracą w grupach oraz problemy z rozumieniem i regulacją emocji – zarówno własnych, jak i innych osób.

Głównym celem stało się wzmocnienie fundamentów wspólnoty klasowej: empatii, umiejętności aktywnego słuchania oraz rozwiązywania konfliktów w duchu życzliwości. Chodziło o przejście od tradycyjnego modelu dyscypliny do budowania klasy jako bezpiecznej przestrzeni, w której każdy uczeń czuje się ważny i odpowiedzialny za relacje offline oraz online.

Strategia i zasoby: Jak zorganizowano sukces?

Skuteczna realizacja projektu „Razem lepiej” opierała się na precyzyjnym podziale zadań i wykorzystaniu dostępnego zaplecza merytorycznego.

• Zarządzanie zespołem: Doprecyzowano zakres odpowiedzialności członków zespołu projektowego oraz wprowadzono jasne zasady otwartego dialogu i feedbacku.
• Wsparcie zewnętrzne: Szkoła korzystała z konsultacji z ekspertami IBE PIB oraz koordynatorami z kuratorium oświaty, a także wymieniała doświadczenia z innymi ambasadorami.
• Zasoby dydaktyczne: Wykorzystano autorskie karty emocji, autorskie karty pracy „Razem lepiej”, materiały o bezpieczeństwie online oraz przestrzeń klasy przystosowaną do pracy w kręgu.

Ograniczenia i wyzwania: Z czym mierzyli się nauczyciele?

Mimo wysokiego zaangażowania, proces wdrażania napotkał bariery typowe dla systemu edukacyjnego:

• Presja czasu: Konieczność integrowania działań projektowych z realizacją podstawy programowej przy ograniczonym czasie lekcyjnym.
• Zróżnicowanie grupy: Praca z dziećmi o skrajnie różnych poziomach dojrzałości emocjonalnej oraz trudności niektórych uczniów w panowaniu nad silnymi emocjami. Rozwiązaniem okazało się łączenie aktywności – np. edukacji polonistycznej czy przyrodniczej z elementami budowania kompetencji społecznych.

Opis praktyki: Tydzień pełen relacji

Projekt został podzielony na pięć tematycznych dni, z których każdy skupiał się na innym aspekcie współżycia w grupie:

1. Dzień 1 – Integracja: Budowanie więzi poprzez „Mapę moich supermocy” i czytanie tekstów o przyjaźni (np. „Aksamitny królik”).
2. Dzień 2 – Emocje: Wykorzystanie „Emocjometru” do nazywania stanów ducha oraz tworzenie „Pudełka dobrych słów” pełnego życzliwych komunikatów.
3. Dzień 3 – Współpraca: Zadania konstrukcyjne (np. „Most z papieru”) połączone z tworzeniem klasowego „Kodeksu współpracy”.
4. Dzień 4 – Cyfrowy świat: Dyskusja o netykiecie i różnicach między rozmową twarzą w twarz a kontaktem online. Uczniowie tworzyli komiksy o cyberżyczliwości.
5. Dzień 5 – Odpowiedzialność: Realizacja projektu przyrodniczego „Zielony kącik” oraz podsumowujący krąg refleksji „Dzięki innym czuję, że…”.

Metodyka: Narzędzia wspierające zmianę

W projekcie zastosowano metody aktywizujące, które angażowały uczniów wielozmysłowo:

• Mikrozadania komunikacyjne: Np. jeden uczeń rysuje, drugi opisuje – ćwiczenie precyzji przekazu.
• Elementy Oceniania Kształtującego: Jasno określone kryteria sukcesu (NaCoBeZu) dla każdego zadania oraz systematyczna samoocena postępów w pracy zespołowej.
• Edukacja wizualna: Wspólne tworzenie plakatów i „Drzewa dobrych relacji” jako trwałego śladu podjętych działań.

Rezultaty i ewaluacja: Co udało się osiągnąć?

Ewaluacja przeprowadzona wśród wszystkich grup interesariuszy potwierdziła sukces inicjatywy:

• Uczniowie: Zauważalny wzrost sprawczości i kreatywności. Dzieci doceniły możliwość pracy w grupach i realny wpływ na przebieg zajęć.
• Nauczyciele: Wskazali na poprawę atmosfery w klasie (stała się spokojniejsza i bardziej wspierająca) oraz lepsze poznanie mocnych stron swoich wychowanków.
• Rodzice: Odnotowali wzrost pewności siebie u dzieci i entuzjazm, z jakim opowiadały o wydarzeniach szkolnych.
• Relacje: Nastąpiła poprawa na każdej linii: nauczyciel-uczeń, uczeń-uczeń oraz w zespole pedagogicznym.

Rekomendacje dla innowatorów

Na podstawie doświadczeń z realizacji projektu „Razem lepiej”, zespół wypracował „złote rady” dla innych placówek:

1. Małe, ale regularne kroki: Wprowadzaj krótkie ćwiczenia z komunikacji i empatii do codziennego planu dnia, nie tylko od święta.
2. Ruch i uwaga: Przeplataj zadania statyczne krótkimi aktywnościami ruchowymi, aby pomóc dzieciom utrzymać koncentrację.
3. Wizualizacja: Przygotuj atrakcyjne materiały wizualne – to one najlepiej pomagają najmłodszym uczniom zrozumieć abstrakcyjne pojęcia, takie jak „netykieta” czy „empatia”.
4. Dzielenie się wiedzą: Promuj dobre praktyki wśród innych nauczycieli w szkole – tylko spójne działania całej kadry przyniosą trwałą zmianę w kulturze szkoły.