Jestem życzliwy: Jak poprzez projekt i współpracę budować kulturę empatii i dobre relacje w szkole

Metryczka Projektu

• Szkoła: Szkoła Podstawowa nr 20 im. Jarosława Dąbrowskiego w Lublinie
• Nazwa działania: „Jestem życzliwy”
• Ambasador: Kinga Ostrowska
• Skala: 200 uczniów, 20 nauczycieli
• Poziom nauczania: Edukacja wczesnoszkolna, Szkoła podstawowa (kl. 4-8)
• Realizowane elementy reformy: Tydzień projektowy, Współpraca nauczycieli, Współpraca z rodzicami
• Tagi: Kompetencje społeczno-emocjonalne; Dobrostan; Metodyka i strategie nauczania

Kontekst i diagnoza: Skąd pomysł na zmianę?

Impulsem do działania była wnikliwa obserwacja zachowań uczniów przez kadrę pedagogiczną. Nauczyciele dostrzegli niepokojący wzrost liczby zachowań niepożądanych oraz częste konflikty wymagające interwencji i rozmów z rodzicami. Diagnoza wykazała, że uczniowie potrzebują wsparcia w zakresie komunikacji, współpracy oraz konstruktywnego rozwiązywania sporów. Punktem wyjścia stała się więc potrzeba wypracowania i wskazania pozytywnych wzorców zachowań w relacjach rówieśniczych oraz stworzenia bezpiecznej, opartej na szacunku przestrzeni edukacyjnej.

Strategia i zasoby: Jak zorganizowano pracę?

Proces zmiany oparto na ścisłej współpracy zespołu nauczycieli i jasnym podziale zadań.

• Zasoby kadrowe: Fundamentem była wizja i kreatywność dyrektora oraz zaangażowanie społeczności szkolnej. Powołano zespół projektowy, który ustalił harmonogram działań i nazwę przedsięwzięcia.
• Zasoby relacyjne: Kluczowe znaczenie miała gotowość nauczycieli do podjęcia dodatkowych działań oraz zaufanie wewnątrz zespołu.
• Wsparcie: Pracę nauczycieli wspierały scenariusze zajęć, karty pracy oraz szkolny bank dobrych praktyk.

Ograniczenia i wyzwania: Z czym mierzyli się nauczyciele?

Wdrożenie innowacji wiązało się z pokonaniem barier organizacyjnych i systemowych:

• Bariery organizacyjne: Największym wyzwaniem było znalezienie wspólnego czasu na próby do przedstawienia, w którym brali udział jednocześnie uczniowie, nauczyciele i rodzice.
• Czynniki losowe: Nieobecności uczniów i nauczycieli spowodowane chorobami lub szkoleniami utrudniały zachowanie ciągłości zaplanowanych działań.
• Zasoby: Szkoła musiała operować w ramach ograniczonego budżetu.
• Zaangażowanie zewnętrzne: Odnotowano również niewystarczające zaangażowanie części rodziców w życie szkoły.

Opis praktyki: Edukacja życzliwości w działaniu

Projekt połączył kształtowanie postaw społecznych z twórczością plastyczną i ekspresją sceniczną:

• Godzina Życzliwości: Uczniowie i pracownicy szkoły wymieniali się karteczkami z miłymi słowami, korzystając ze „Skrzynki Życzliwości”.
• Działania plastyczno-społeczne: Wspólnie tworzono „Łańcuch Życzliwości” z ogniw zawierających pozytywne hasła oraz redagowano „Klasowe Kodeksy Życzliwości” prezentowane na korytarzach.
• Aranżacja przestrzeni: Na korytarzach umieszczono kieszonki z „dobrym słowem”, a na podłogach pojawiły się hasła promujące poprawne zachowania.
• Przedstawienie „Zrozumcie Nas”: Finałowym elementem było międzypokoleniowe przedstawienie, w którym wspólnie wystąpili uczniowie, rodzice i nauczyciele.

Metodyka: Narzędzia i strategie

W projekcie wykorzystano różnorodne narzędzia pedagogiczne:

• Metoda projektu: Uczniowie pracowali w grupach zadaniowych, ucząc się kompromisu i odpowiedzialności za wspólny efekt.
• Rola nauczyciela: Pedagog pełnił funkcję moderatora, wspierającego proces współpracy.
• Refleksja: Po każdej aktywności prowadzono rozmowy podsumowujące, ucząc dzieci wyciągania konstruktywnych wniosków z własnych działań.
• Elementy dramy: Zastosowano wchodzenie w role, co pozwoliło uczniom na naukę empatii poprzez zamianę perspektyw (np. rola agresora i pokrzywdzonego).

Rezultaty i ewaluacja: Co udało się osiągnąć?

Ewaluacja przeprowadzona wspólnie z uczniami wykazała znaczące zmiany w klimacie szkoły:

• Uczniowie: Nastąpiła poprawa relacji rówieśniczych i wzrost sprawstwa. Dzieci stały się bardziej uważne na potrzeby innych i starają się stosować zasady życzliwości na co dzień.
• Nauczyciele i rodzice: Wspólny udział w przedstawieniu zintegrował społeczność szkolną i wzmocnił współpracę na linii dom–szkoła.
• Klimat szkoły: Dzięki promocji działań w mediach społecznościowych i na korytarzach, wzrosło poczucie dumy ze szkoły oraz jej pozytywny wizerunek w środowisku lokalnym.

Rekomendacje: Złote rady „z pola bitwy”

Dla szkół planujących podobne inicjatywy, zespół z Lublina przygotował następujące wskazówki:

1. Stawiaj na pracę zespołową: Dobra współpraca między nauczycielami jest fundamentem sukcesu całego tygodnia projektowego.
2. Wspólne działanie integruje: Najlepsze efekty dają zadania realizowane wspólnie przez całą społeczność – od najmłodszych uczniów po dyrekcję.
3. Proste formy są skuteczne: Klasowe skrzyneczki życzliwości to łatwe w realizacji narzędzie, które trwale poprawia atmosferę w klasie.
4. Buduj relacje, nie tylko wiedzę: Pamiętaj, że szkoła powinna uczyć przede wszystkim bycia ze sobą w szacunku, co procentuje lepszymi efektami w nauce przedmiotowej.
5. Angażuj rodziców: Warto wkładać wysiłek w aktywizowanie rodziców do działań kreatywnych – ich udział we wspólnym przedstawieniu jest dla uczniów bezcennym doświadczeniem.